ANAΛΥΣΗ ΜΕ ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ
Ο Δ ι γ ε ν ή ς --- α κ ρ ι τ ι κ ό
http://filologos123.blogspot.gr/p/blog-page_4400.html
Θέμα κειμένου: οι τελευταίες στιγμές του Διγενή Ακρίτα.
Σχόλια: Ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας εκφράζει τονσκληροτράχηλο πολεμιστή που υπερασπίζει με σθένος την πατρίδα του.
Πήρε την επονομασία Διγενής , καθώς καταγόταν από δυο γενιές, η μητέρα του κόρη βυζαντινού στρατηγού και ο πατέρας του εμίρης από τη Συρία
.Πολλοί μελετητές προσπάθησαν να ταυτίσουν τον ήρωα των τραγουδιών με κάποιο ιστορικό πρόσωπο και υποστήριξαν ότι μπορεί να είναι ο στρατηγός Ανδρόνικος Δούκας, νικητής των Αράβων στην Κιλικία ή ο στρατιωτικός αξιωματούχος Διογένης που σκοτώθηκε σε μάχη με τους Άραβες κ.ά. Το βέβαιο είναι ότι η προσωπικότητα του Διγενή αποτέλεσε λαϊκό θρύλο και υμνήθηκε με πάρα πολλά τραγούδια.
Γλώσσα: δημοτική παραστατική με ιδιωματισμούς(εκειά, κερκέλια)
Ύφος: επικό, ηρωικό, μεγαλοπρεπές
Μέτρο: ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο
Ο θάνατος του Διγενή ( παραλλαγή )
Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει.
Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,
κι ο κάτω κόσμος άνοιξε και τρίζουν τα θεμέλια,
κι η πλάκα τον ανατριχιά πως θα τονε σκεπάσει,
πως θα σκεπάσει τον αητό, τση γης τον αντρειωμένο.
Σπίτι δεν τον εσκέπαζε, σπήλιο δεν τον εχώρει,
τα όρη τα διασκέλιζε, βουνού κορφές επήδα.
Στο βίτσισμα έπιανε πουλιά, στο πέταγμα γεράκια.
Στο γλάκιο και στο πήδημα τα λάφια και τ’ αγρίμια.
Ζηλεύει ο Χάρος με χωσιά, μακρά τονε βιγλίζει.
Και λάβωσέ ντου την καρδιά και την ψυχή του πήρε.
ΑΚΡΙΤΙΚΟ
Τα ακριτικά τραγούδια αφηγούνται τα ηρωικά κατορθώματα των ακριτών, δηλαδή των φρουρών των συνόρων της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Τα τραγούδια έχουν βασικό ήρωα το Βασίλειο Διγενή Ακρίτα, ο οποίος διαθέτει υπερφυσική δύναμη και ανδρεία και αποτελεί σύμβολο των αγώνων όλων των ακριτών. Καθώς τα ακριτικά τραγούδια διατηρήθηκαν στη λαϊκή λογοτεχνική παράδοση του νεότερου ελληνισμού, ο Ακρίτας έγινε πρότυπη ηρωική μορφή της νεοελληνικής εθνικής συνείδησης. Το τραγούδι που ακολουθεί είναι κρητική παραλλαγή του κορυφαίου άθλου του Διγενή, της πάλης του με το Χάρο και της στιγμής του ηρωικού τέλους του.
O Διγενής ψυχομαχεί* κι η γης τόνε τρομάσει
κι η πλάκα τον ανατριχιά* που θέλει τον σκεπάσει.
Κι εκειά* βαριά που κείτεται,* λόγια αντρειωμένα λέει:
- Να 'χεν η γης πατήματα* κι ο ουρανός κερκέλια,*
να 'πάτιουν* τα πατήματα, να 'πιανα τα κερκέλια
να δώκω σείσμα* τ' ουρανού, να βγάλει μαύρα νέφη,
να ρίξει χιόνια και νερά κι αμάλαγο* χρυσάφι!
κι η πλάκα τον ανατριχιά* που θέλει τον σκεπάσει.
Κι εκειά* βαριά που κείτεται,* λόγια αντρειωμένα λέει:
- Να 'χεν η γης πατήματα* κι ο ουρανός κερκέλια,*
να 'πάτιουν* τα πατήματα, να 'πιανα τα κερκέλια
να δώκω σείσμα* τ' ουρανού, να βγάλει μαύρα νέφη,
να ρίξει χιόνια και νερά κι αμάλαγο* χρυσάφι!
Δημοτικά τραγούδια, Ακριτικά,
μελέτη - ανθολόγηση Β. Χ. Μάκης, Επικαιρότητα
μελέτη - ανθολόγηση Β. Χ. Μάκης, Επικαιρότητα
* ψυχομαχεί: κοντεύει να πεθάνει * η πλάκα τον ανατριχιά: ανατριχιάζει, δειλιάζει η ταφόπλακα (προσωποποίηση) * εκειά: εκεί * κείτεται: είναι ξαπλωμένος * πατήματα: σκαλοπάτια * κερκέλια: κρικέλια, σιδερένιοι γάντζοι * να 'πάτιουν: να πατούσα *να δώκω σείσμα: να κουνήσω * αμάλαγο: καθαρό, ανέγγιχτο
