ΠΕΙΘΩ ,ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ,ΤΕΚΜΗΡΙΑ

ΠΗΓΗ ΕΙΚΟΝΑΣ https://www.slideshare.net/evi1986/ss-80487458

 - Τεκμήρια είναι συγκεκριμένα στοιχεία που αναφέρονται σε μια ορισμένη εμπειρία (παραδείγματα, αλήθειες, γεγονότα, αυθεντίες, στατιστικά στοιχεία κτλ.) και χρησιμοποιούνται από τον πομπό, για να υποστηρίξει τη θέση του.

 

ΠΗΓΗ http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C130/652/4163,19416/indexa_03.html

ΤΕΚΜΗΡΙΑ

ΠΗΓΗ https://latistor.blogspot.com/2014/09/blog-post_10.html

- Τεκμήρια είναι συγκεκριμένα στοιχεία που αναφέρονται σε μια ορισμένη εμπειρία (παραδείγματα, γενικές αλήθειες, γεγονότα, αυθεντίες, στατιστικά στοιχεία, πορίσματα ερευνών, γνωμικά) και χρησιμοποιούνται από τον πομπό, για να υποστηρίξει τη θέση του.

Στατιστικά στοιχεία

Στην Ελλάδα, παρά τον ισχυρισμό της κυβέρνησης ότι η λιτότητα φέρνει αποτελέσματα, ο προϋπολογισμός του 2014 προβλέπει νέες περικοπές δημόσιων δαπανών και περισσότερες απώλειες θέσεων εργασίας. Η οικονομική και ανθρωπιστική καταστροφή είναι πρωτοφανής εν καιρώ ειρήνης: στο 27% η ανεργία, στο 60% η ανεργία των νέων, στο 25% η συρρίκνωση του ΑΕΠ, στο 40% η μείωση του οικογενειακού εισοδήματος. Παρά τη μακρά περίοδο αμείλικτου πόνου, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ φτάνει το 180%, ενώ ήταν στο 120% το 2010 όταν επιβλήθηκαν τα πρώτα μέτρα λιτότητας.

[Άρθρο του Αλέξη Τσίπρα στην εφημερίδα Guardian, 28-11-2013] 

Αυθεντίες

Αλλά πέραν τούτων, είναι κάτι το οποίον η Μεγαλειότης Σας θα κρίνη ίσως αναγκαίον να υπομνήση, διότι μας δίδει την πεμπτουσίαν της νομολογίας του Βρεταννικού Συνταγματικού Δικαίου. Επί του προκειμένου, όταν ο Βασιλεύς Γεώργιος Ε΄ ανήλθεν επί του θρόνου κατόπιν θανάτου του Εδουάρδου Ζ΄ και εισήλθεν εις το γραφείον του, ευρήκε εκεί, επί της τραπέζης, ένα σημείωμα, το οποίο είχε συντάξει η αρμόδια υπηρεσία των Ανακτόρων επί τη βάσει γνωματεύσεως των μεγάλων συνταγματολόγων της εποχής και συγκεκριμένως του Τάνερ, εις το οποίον του έλεγον ποία είναι τα καθήκοντά του. Εις αυτό το οποίον αποτελεί την πεμπτουσίαν του Συνταγματικού Δικαίου της Μεγάλης Βρεταννίας, από το οποίον αρρυόμεθα παραδείγματα και μαθήματα, λέγεται το εξής: «Η επιρροή του Στέμματος ασκείται: Πρώτον, εις τον καταρτισμόν των Κυβερνήσεων. Ειδικώτερον εις την εκλογήν μεταξύ πολιτικών ανδρών διαθεσίμων δια την ηγεσίαν του Κόμματος. Δεύτερον, κατά την διάρκειαν των κυβερνήσεων. Και τρίτον, εις την περίπτωσιν διαλύσεως μιας Κυβερνήσεως. Όταν δηλαδή η Κυβέρνησις, δια λόγους πολιτικούς ή άλλους, ευρεθή εν αδυναμία, καταρρεύση ή παραιτηθή, ο Βασιλεύς έχει απόλυτον δικαίωμα εκ του Συντάγματος, κατά το αγγλικόν Σύνταγμα να εκλέξη τον Πρωθυπουργόν της προτιμήσεώς του.

[Παναγιώτης Πιπινέλης, από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου του Στέμματος, 1 Σεπτεμβρίου 1965]

~ Ο Παναγιώτης Πιπινέλης προκειμένου να στηρίξει την άποψή του πως ο βασιλιάς έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για τη σύσταση της σχηματιζόμενης κυβέρνησης, ακόμη και για το πρόσωπο του Πρωθυπουργού, καταφεύγει στη σχετική γνωμάτευση των Βρετανών συνταγματολόγων. Η αρμόδια υπηρεσία των Ανακτόρων της Βρετανίας και οι εκεί συνταγματολόγοι, ιδίως ο Τάνερ, λειτουργούν ως αυθεντίες σχετικά με τις αρμοδιότητες του μονάρχη.

Αλήθειες:

Κάθε ζωντανός οργανισμός, αν δεν μπορεί να προσαρμοστεί στο περιβάλλον, πεθαίνει! Η οικονομία και η κοινωνία είναι σύνθετοι ζωντανοί οργανισμοί. Που, χωρίς μεταρρυθμίσεις, κινδυνεύουν να αποσυντεθούν και να περιθωριοποιηθούν. Να χάσουν την ευημερία τους, την ελευθερία τους, να χάσουν την ίδια την υπόστασή τους. Οι μεταρρυθμίσεις, λοιπόν, είναι ζωτική ανάγκη! Δεν είναι «πολυτέλεια»…

[Ομιλία Αντώνη Σαμαρά στο συνέδριο του Economist, 10 Ιουλίου 2014]

Παραδείγματα:

Τοιαύτη κατηγορία όμως δεν ευσταθεί, διότι συνέβη συχνά αι Βουλαί να αρχίζουν με Κυβέρνησιν ενός κόμματος και να τελειώνουν με Κυβερνήσεις άλλου. Και εις την Ελλάδα υπάρχουν περίοδοι όπου συνέβαινον τοιαύται μεταβολαί και εδημιουργούντο τοιούτοι συνδυασμοί. Παράδειγμα: Το 1950, όπου εξεκινήσαμεν με Κυβέρνησιν του Κέντρου υπό τον Πλαστήρα, και κατόπιν εσχηματίσθη Κυβέρνησις όπου μετέσχεν ο κ. Τσαλδάρης. Και ουδείς εθεώρησε τότε ότι η πράξις αυτή ήτο αντισυνταγματική.

[Ηλίας Τσιριμώκος, από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου του Στέμματος, 1 Σεπτεμβρίου 1965]

Γνωμικά:

Ο ψεύτης και ο κλέφτης τον πρώτο χρόνο χαίρονται. Τον πρώτο χρόνο! Ο κ. Σαμαράς, λοιπόν, και η κυβέρνησή του τον έκλεισαν το χρόνο τους. Κάπου εδώ τελειώνουν τα ψέματα, τελειώνει η κοροϊδία. Έκλεψαν μισθούς, έκλεψαν συντάξεις, έκλεψαν δουλειές, έκλεψαν δικαιώματα, έκλεψαν ακόμα και το οξυγόνο της δημοκρατίας.  Και, ταυτόχρονα, έκαναν το ψέμα σύμμαχο, μέσο και όπλο τους. Ως εδώ, όμως, η Ελλάδα δεν αντέχει άλλο. Δεν αντέχουμε άλλο πλεόνασμα ψεύδους, υποκρισίας, κυνισμού και αναλγησίας. Έφτασε η ώρα της μεγάλης ανατροπής! Κανείς πια δεν θα πιστέψει τα παραμύθια της Χαλιμάς. Ούτε οι δικοί τους άνθρωποι τους πιστεύουν πια. Γιατί όλοι τώρα ξέρουν ότι το μόνο σχέδιο του κυρίου Σαμαρά είναι η υποταγή στους δανειστές.

[Ομιλία Αλέξη Τσίπρα στον Λευκό Πύργο, 13-9-2013]

Σχόλιο: Τα τεκμήρια αποτελούν ευδιάκριτα στατιστικά στοιχεία και τo επιχείρημα είναι σαφές με συγκεκριμένες προκείμενες και συμπέρασμα. (http://www.alfavita.gr/arthron/ekpaideysi/panellinies/analytika-sholia-kai-paratiriseis-gia-tin-askisi-v2-tis-ekthesis-stis)

ΤΕΚΜΗΡΙΑ / ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

πηγή http://vprassas.blogspot.com/2011/01/blog-post_9343.html

Βασίλης Πρασσάς, Θεωρία και Πράξη, Έκφραση-Έκθεση Γ΄ Λυκείου, εκδόσεις Κοκοτσάκης

 2.1.1.2  Τεκμήρια

Είναι συγκεκριμένα στοιχεία που παραθέτει ο πομπός προκειμένου να τεκμηριώσει-πιστοποιήσει τη θέση του.

Είδη τεκμηρίων: Ως τεκμήρια μπορούν να λειτουργήσουν τα εξής:

Ø  Παραδείγματα

Ø  Αλήθειες

Ø  Αριθμητικά δεδομένα

Ø  Στατιστικά στοιχεία

Ø  Γεγονότα

Ø  Απόψεις ειδικών - αυθεντίες

Ø  Πειραματικά δεδομένα

Ø  Αποτελέσματα ερευνών

Ø  Εποπτεία – παρατήρηση – εμπειρία

Ø  …

Αξιολόγηση τεκμηρίων: Τα τεκμήρια αξιολογούνται ως προς το βαθμό αξιοπιστίας τους. Ειδικότερα:

Αξιόπιστα και εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

Ø  Συγκεκριμένα στοιχεία

Ø  Συγκεκριμένα και εύστοχα παραδείγματα

Ø  Εξακριβωμένες και αναμφισβήτητες αλήθειες

Ø  Αριθμητικά δεδομένα

Ø  Στατιστικά στοιχεία

Ø  Πραγματικά γεγονότα

Ø  Ιστορικά δεδομένα

Ø  Έγκυρες παραπομπές σε ειδικούς (αυθεντίες)

Ø  Πειραματικά δεδομένα

Ø  Αποτελέσματα ερευνών

Ø Η συστηματική παρατήρηση ως επιστημονική μέθοδος

Ø …

Αναξιόπιστα και μη εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

Ø  Γενικές και αόριστες κρίσεις

Ø  Αυθαίρετες προσωπικές κρίσεις

Ø  Επισφαλείς και βεβιασμένες γενικεύσεις

Ø  Στερεότυπα και προκαταλήψεις

Ø  Υπεραπλουστεύσεις

Ø  Υποκειμενικούς αξιολογικούς χαρακτηρισμούς

Ø  Παραπομπές σε μη ειδικούς

Ø  Προσωπική εμπειρία ή παρατήρηση, η οποία δεν πληροί τους επιστημονικούς όρους για συναγωγή έγκυρων συμπερασμάτων

Ø  Κάτι που προβάλλεται ως αυταπόδεικτο

Ø  …

Τεκμηριωμένες προτάσεις: είναι οι προτάσεις οι οποίες στηρίζονται σε αξιόπιστα και εξακριβωμένα τεκμήρια.

Ατεκμηρίωτες προτάσεις: είναι οι προτάσεις οι οποίες στηρίζονται σε αναξιόπιστα και μη εξακριβωμένα τεκμήρια.

Τεκμήρια- Αξιολόγηση

ΠΗΓΗ https://www.filologikigonia.gr/ekpaidefsi/defterovathmia-ekpaidefsi/lykeio/156-g-lykeiou/neoelliniki-glossa/theoria/620-tekmiria-aksiologisi

 Σέβη Δριμαροπούλου

Στην επίκληση στην λογική χρησιμοποιούνται τεκμήρια ( και επιχειρήματα )

Είδη τεκμηρίων: 

Ως τεκμήρια μπορούν να λειτουργήσουν τα εξής:

• Παραδείγματα
• Αλήθειες
• Αριθμητικά δεδομένα
• Στατιστικά στοιχεία
• Γεγονότα
• Πειραματικά δεδομένα
• Αποτελέσματα ερευνών
• Εποπτεία – παρατήρηση – εμπειρία
• Απόψεις ειδικών - Αυθεντία 1

Αξιολόγηση τεκμηρίων:

 Τα τεκμήρια αξιολογούνται ως προς το βαθμό αξιοπιστίας τους.

Ειδικότερα:

Αξιόπιστα και εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

• Συγκεκριμένα και εύστοχα παραδείγματα
• Εξακριβωμένες και αναμφισβήτητες αλήθειες
• Αριθμητικά δεδομένα
• Στατιστικά στοιχεία
• Πραγματικά γεγονότα
• Ιστορικά δεδομένα
• Έγκυρες παραπομπές σε ειδικούς (αυθεντίες)
• Πειραματικά δεδομένα
• Αποτελέσματα ερευνών

Αναξιόπιστα και μη εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

• Γενικές και αόριστες κρίσεις
• Αυθαίρετες προσωπικές κρίσεις
• Επισφαλείς και βεβιασμένες γενικεύσεις
• Στερεότυπα και προκαταλήψεις
• Υπεραπλουστεύσεις
• Υποκειμενικούς αξιολογικούς χαρακτηρισμούς
• Παραπομπές σε μη ειδικούς
• Προσωπική εμπειρία ή παρατήρηση, η οποία δεν πληροί τους επιστημονικούς όρους για συναγωγή έγκυρων συμπερασμάτων

Τεκμηριωμένες προτάσεις: είναι οι προτάσεις οι οποίες στηρίζονται σε αξιόπιστα και εξακριβωμένα τεκμήρια.

Ατεκμηρίωτες προτάσεις: είναι οι προτάσεις οι οποίες στηρίζονται σε αναξιόπιστα και μη εξακριβωμένα τεκμήρια.

ΔΕΣ ΚΑΙ https://theoritiki.files.wordpress.com/2012/02/ceb5cf80ceafcebacebbceb7cf83ceb7-cf83cf84ceb7-cebbcebfceb3ceb9cebaceae4.pdf

1) Τρόπος πειθούς :ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ
πηγή http://filologikesidees.blogspot.com/2013/03/blog-post_19.html

Μέσα πειθούς :

 Επιχειρήματα*

• συλλογισμοί

• προτάσεις κρίσεως

• ερωτηματικές προτάσεις ή

ρητορικά ερωτήματα

Τεκμήρια

• αποδείξεις

• παραδείγματα

• στατιστικά στοιχεία

• πορίσματα ερευνών

• εμπειρικές αλήθειες

• παραθέματα

• μαρτυρίες

• γεγονότα (ιστορικά κ.ά.)

ΕΙΔΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Παραδείγματα «Πολλοί φοβούνται ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει διαστάσεις

και μορφές που απειλούν τον πολιτισμό. Το προφανές

παράδειγμα είναι αυτό των πυρηνικών όπλων, που μπορούν

να καταστρέψουν και την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό

της». (Θ. Λιανός)

Γεγονότα «Ο σεισμός του Μπαμ στο Ιράν, που έγινε ακριβώς ένα

χρόνο πριν, προκάλεσε ολοκληρωτική καταστροφή».

Στατιστικά στοιχεία

«Εδώ και σαράντα χρόνια, παρά την σημαντική αύξηση του

πλούτου που παράγεται στον πλανήτη, παρατηρήθηκε έκρηξη

των ανισοτήτων: το 1960, το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα

στο 20% των φτωχότερων και στο 20% των πλουσιότερων

ήταν 1 προς 30. Σήμερα είναι 1 προς 80». (από τη Le

Monde diplomatique)

Αποτελέσματα ερευνών

«Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στην

εφημερίδα «Βήμα», υπάρχουν 80.000 πτυχιούχοι αυτών των ειδικοτήτων

που εμπίπτουν σε μια από τις τρεις κατηγορίες που

ανέφερα πιο πάνω».

Γενικές αλήθειες Αποτελεί κοινό τόπο ότι ζούμε στην εποχή της πληροφόρησης.

Αυθεντία «O Στέφαν Bολφ, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο αγγλικό Πανεπιστήμιο του Mπαθ, αποκαλεί τους νέους αυτούς «Γενιά Erasmus», σύμφωνα με το πρόγραμμα φοιτητικών ανταλλαγών της E.E.».

Αξιολόγηση τεκμηρίων:

Τα τεκμήρια αξιολογούνται ως προς το βαθμό αξιοπιστίας τους. Ειδικότερα:

Αξιόπιστα και εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

Ø  Συγκεκριμένα στοιχεία

Ø  Συγκεκριμένα και εύστοχα παραδείγματα

Ø  Εξακριβωμένες και αναμφισβήτητες αλήθειες

Ø  Αριθμητικά δεδομένα

Ø  Στατιστικά στοιχεία

Ø  Πραγματικά γεγονότα

Ø  Ιστορικά δεδομένα

Ø  Έγκυρες παραπομπές σε ειδικούς (αυθεντίες)

Ø  Πειραματικά δεδομένα

Ø  Αποτελέσματα ερευνών

Ø Η συστηματική παρατήρηση ως επιστημονική μέθοδος

Ø …

Αναξιόπιστα και μη εξακριβωμένα θεωρούνται τα τεκμήρια τα οποία στηρίζονται σε:

Ø  Γενικές και αόριστες κρίσεις

Ø  Αυθαίρετες προσωπικές κρίσεις

Ø  Επισφαλείς και βεβιασμένες γενικεύσεις

Ø  Στερεότυπα και προκαταλήψεις

Ø  Υπεραπλουστεύσεις

Ø  Υποκειμενικούς αξιολογικούς χαρακτηρισμούς

Ø  Παραπομπές σε μη ειδικούς

Ø  Προσωπική εμπειρία ή παρατήρηση, η οποία δεν πληροί τους επιστημονικούς όρους για συναγωγή έγκυρων συμπερασμάτων

Ø  Κάτι που προβάλλεται ως αυταπόδεικτο

Αθέμιτη κρίνεται η χρήση της επίκλησης στη λογική, όταν στηρίζεται σε παραπειστικά επιχειρήματα ή ελλιπή και αμφισβητούμενα τεκμήρια

Τεκμήρια 
πηγή https://www.schooltime.gr/2016/03/22/theoria-ekthesis-g-likeiou-tropoi-kai-mesa-peithous/

Τεκμήρια : συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία ή γεγονότα , που οδηγούν στην εξαγωγή συμπεράσματος, που χρησιμοποιούνται ως «ντοκουμέντα», προκειμένου ο πομπός να συμπληρώσει , να ενισχύσει ή να υποκαταστήσει ένα επιχείρημα με συγκεκριμένα στοιχεία και να συνδέσει τις αποφάνσεις του με την πραγματικότητα .  Χρησιμοποιούνται , επίσης ,  από τον πομπό , για να υποστηρίξει τις απόψεις του , και περιέχονται στις προκείμενες ενός συμπεράσματος .  Είδη τεκμηρίων :

• παραδείγματα (από τη σύγχρονη ή την ιστορική , την ατομική ή τη συλλογική εμπειρία.), π.χ.  Πολλοί φοβούνται ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας έχει προσλάβει διαστάσεις και μορφές που απειλούν τον πολιτισμό. Προφανές παράδειγμα είναι αυτό των πυρηνικών όπλων, που μπορούν να καταστρέψουν την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό της.
• αλήθειες ( αυταπόδεικτες , καθολικά αποδεκτές γνώμες \ αλήθεια ή προσωπικές γνώμες ), π.χ. α) Αποτελεί κοινή διαπίστωση ότι ζούμε στην εποχή της πληροφόρησης. β) Οι υπολογιστές, οι τηλεπικοινωνίες και η κρυπτογραφία καθιστούν υπόθεση ρουτίνας την άψογη οργάνωση και διεξαγωγή ψηφοφοριών μέσα σε λίγες ώρες.
• επικαιρικά ή ιστορικά γεγονότα, π.χ. α) Ο σεισμός του Μπάμ στο Ιράν, που έγινε ακριβώς ένα χρόνο πριν, προκάλεσε ολοκληρωτική καταστροφή. β) Στην Καλιφόρνια και στην Ελβετία ένα όχι αμελητέο μέρος της νομοθεσίας γίνεται σήμερα με δημοψηφίσματα (όπως αυτό που προ ημερών απέρριψε την κατάργηση του ελβετικού στρατού).
• αυθεντίες, π.χ. α) Ο Στέφαν Βολφ. Καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Βρετανικό πανεπιστήμιο του Μπαθ, αποκαλεί τους νέους αυτούς «Γενιά Erasmus», σύμφωνα με το πρόγραμμα φοιτητικών ανταλλαγών της Ε.Ε. β) Όλο και λιγότεροι πολίτες ψηφίζουν, με όλο και μεγαλύτερη αηδία και βαρύτερη καρδιά, και το αποτέλεσμα έχει όλο και μικρότερη σημασία – όπως λέει ο Φρίντμαν στο βιβλίο του το Λέξους και η ελιά, η εκλογή είναι συνήθως «ανάμεσα σε Κόκα – Κόλα και Πέπσι».
• στατιστικά στοιχεία, π.χ. Εδώ και σαράντα χρόνια, παρά τη σημαντική αύξηση του πλούτου που παράγεται στον πλανήτη, παρατηρείται έκρηξη των ανισοτήτων: το 1960, το άνοιγμα της ψαλίδας ανάμεσα στο 20% των φτωχότερων και στο 20% των πλουσιότερων ήταν 1 προς 30. Σήμερα είναι 1 προς 80.  
• δεδομένα ή πορίσματα – αποτελέσματα ερευνών, π.χ. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα», υπάρχουν 80.000 πτυχιούχοι αυτών των ειδικοτήτων που εμπίπτουν σε μια από τις τρεις κατηγορίες, που ανέφερα πιο πάνω.
• γνωμικά , ρητά , αποφθέγματα, π.χ. «Ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός».
• εποπτείες ή αντιλήψεις των αισθήσεων, π.χ. Όλοι μας ακούμε καθημερινά τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, και ιδιαίτερα στους παθητικούς καπνιστές.
• Μαρτυρίες, π.χ. Όσοι έχουν κάνει χρήση ναρκωτικών αναφέρουν ότι ζουν σε έναν «τεχνητό παράδεισο».
• ιστορικά στοιχεία π.χ. Πίσω στο χωριό! Η κοινοβουλευτική δημοκρατία – τεράστια κατάκτηση πριν από 230 χρόνια και στην Ελλάδα όνειρο άπιαστο μόλις πριν από 30 – βρίσκεται σε κρίση παντού. [ιστορικό τεκμήριο].

Προσοχή : η αναφορά των τεκμηρίων θα γίνεται πάντα με αναφορά στο κείμενο. Αναφέρουμε ένα τουλάχιστον επιχείρημα (προκείμενες και συμπέρασμα) κι ένα παράδειγμα για κάθε είδους τεκμηρίου που εντοπίζουμε .

Αξιολόγηση τεκμηρίων: Τα τεκμήρια αποτελούν, θεωρητικά, αυταπόδεικτα δεδομένα της πραγματικότητας που χρησιμοποιούνται από έναν πομπό για να αποδειχθεί η ισχύς μιας κρίσης που συνάγεται ως συμπέρασμα. Αντίστοιχα, λοιπόν, προς ό,τι ισχύει στα επιχειρήματα, τα τεκμήρια χρειάζεται να αξιολογηθούν ως προς το βαθμό στον οποίο ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα (αλήθεια) και ως προς το βαθμό στον οποίο σχετίζονται λογικά με το συμπέρασμα που συνάγεται (εγκυρότητα). Διαβάστε στον επόμενο πίνακα πότε ένα τεκμήριο δε συνάδει με τα κριτήρια της αλήθειας και της εγκυρότητας:

Έλεγχος αλήθειας: Οι προκείμενες που περιέχουν τεκμήρια δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, όταν:

• Προσωπικές γνώμες προβάλλονται ως αλήθειες καθολικού κύρους.
• Διατυπώνονται απόψεις από ειδικούς σε τομείς που δε σχετίζονται με το θέμα που πραγματεύεται ο πομπός.
• Παρουσιάζονται ανεπεξέργαστες επιστημονικοφανείς κρίσεις, καθώς και κρίσεις που δεν έχουν προκύψει μέσα από επιστημονικά αποδεκτές μεθόδους.
• Αναπαράγονται παραποιημένα στοιχεία.
• Βασίζονται σε στερεότυπα ή σε παρωχημένες κι ανεξακρίβωτες απόψεις.

Έλεγχος εγκυρότητας: Οι προκείμενες που περιέχουν τεκμήρια δε συνδέονται λογικά με το συμπέρασμα που συνάγεται, όταν:

• Μεμονωμένα φαινόμενα ή μετρήσεις οδηγούν σε διατύπωση κανόνων καθολικής και διαχρονικής ισχύος.
• Επιδιώκεται η υπερβολική παράθεση στατιστικών, παραδειγμάτων ή θέσεων που έχουν διατυπωθεί από ειδήμονες (αυθεντίες), για να καλυφθεί η έλλειψη επιχειρημάτων.

πηγή https://www.slideshare.net/evi1986/ss-79762913

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΜΕ ΤΕΚΜΗΡΙΑ

πηγή https://filology.wordpress.com/2012/01/25/%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%B1/

Να βρείτε το είδος των τεκμηρίων και να αξιολογήσετε την ορθότητά τους :

Ο αναλφαβητισμός αποτελεί ένα ακανθώδες πρόβλημα στη μειονότητα των αθίγγανων που διαβιούν στην πατρίδα μας. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα μαθητών της Γ’ τάξης του 24ου Λυκείου Αθηνών, σε αριθμό 58 αθίγγανων ηλικίας 16-21 ετών, μόλις το 11% γνώ­ριζε γραφή και ανάγνωση.

Στο παραπάνω παράθεμα υπάρχουν στατιστικά στοιχεία (11%) που αποτελούν τεκμήρια για την υποστήριξη της άποψης ότι «ο αναλφαβητισμός αποτελεί ένα ακανθώδες πρόβλημα στη μειονότητα των αθίγγανων που διαβιούν στην πατρίδα μας». Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν είναι αξιόπιστα καθώς προκύπτουν από έρευνα χωρίς επιστημονικό κύρος ,εφόσον πραγματοποιήθηκε από την Γ’ Τάξη ενός Λυκείου και επιπλέον ,το δείγμα της έρευνας είναι πολύ μικρό ,ώστε να εξαχθεί ένα τόσο σοβαρό συμπέρασμα. Επομένως , τα τεκμήρια δεν είναι ορθά, γιατί δε στηρίζονται σε εξακριβωμένα κι επεξεργασμένα στοιχεία.

Γνωστή εταιρεία λιπαντικών δημοσίευσε το αποτέλεσμα μιας δεκαετούς έρευνας του εργαστηρίου περιβαλλοντολογικών εφαρμογών που διατηρεί, σύμφωνα με το οποίο η καύση των προϊόντων λίπανσης δεν προκαλεί τοξικά νέφη ούτε ρυπαίνει το φυσικό περι­βάλλον – τουλάχιστον σε απόσταση μεγαλύτερη των εκατό μέτρων.

Το πόρισμα ερευνών αξιολογείται ως άστοχο, γιατί δε διακρίνεται από αξιοπιστία (η χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας από μία εταιρεία, την οποία συμφέρει η εξα­γωγή ενός συγκεκριμένου πορίσματος δικαιολογημένα αφήνει ερωτηματικά για την επι­στημονική εγκυρότητα της έρευνας), δεν παρουσιάζεται ολοκληρωμένο (δεν αναφέρονται ούτε συγκεκριμένα ποιοτικά και ποσοτικά στοιχεία, ούτε καν η επωνυμία της εταιρείας ή το όνομα των επιστημόνων που διεξήγαγαν την έρευνα), δεν είναι ευρέως αποδεκτό (άλ­λες επιστημονικές έρευνες πιστοποιούν το αντίθετο).Τα αποτελέσματα των ερευνών δεν είναι εξακριβωμένα.

Οι διωγμοί των χριστιανών από τους Ρωμαίους, οι ιεροί πόλεμοι των ισλαμιστών ενα­ντίον πολλών λαών, η απηνής καταδίωξη κάθε αιρετικής ή επιστημονικής φωνής κατά την περίοδο του Μεσαίωνα, οι ταξικές διακρίσεις ανάμεσα στους αριστοκράτες και στα λαϊκά στρώματα, που κατέληξαν στη Γαλλική και, αργότερα, στη Ρωσική Επανάσταση, το ιδεολογικοπολιτικό μίσος των ναζιστών εναντίον των Εβραίων στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα καταδεικνύουν το διαχρονικό και διακοινωνικό χαρακτήρα του φαινομένου του φα­νατισμού.

Τα ιστορικά συμβάντα ,που αποτελούν τεκμήρια, αξιολογούνται ως εύστοχα, επειδή είναι επαρκή σε αριθμό, είναι κατάλληλα/σχετικά με το θέμα/επιχείρημα, παρουσιάζονται κατά ολοκληρωμένο και κλι­μακούμενο τρόπο και είναι κοινώς γνωστά και αποδεκτά.

Δεν είναι δυνατό να πιστέψει κανείς ότι στην Ελλάδα πραγματοποιείται έρευνα υψηλής τεχνολογίας. Όλοι είμαστε παροικούντες εν Ιερουσαλήμ και γνωρίζουμε τι συμβαίνει.

Η εμπειρική αλήθεια (η φράση «παροικούντες εν Ιερουσαλήμ» σημαίνει μεταφορικά «αυτοί που βιώνουν και γνωρίζουν εκ του σύνεγγυς μια κατάσταση») αξιολογείται ως ά­στοχη, γιατί δεν είναι επιστημονικώς έγκυρη, δεν είναι κοινώς αποδεκτή (αντίθετα, εκφρά­ζει μία υποκειμενική άποψη), δεν είναι ποσοτικά επαρκής και δε διακρίνεται από αξιοπιστία (ο ομιλητής δε δηλώνει την ιδιότητα του).Επομένως , το τεκμήριο δεν είναι αξιόπιστο.

ΠΕΙΘΩ ,ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ,ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ,ΕΚΦΡΑΣΗ -ΕΚΘΕΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής 

Όταν η πειθώ έχει ως στόχο την απόδει ξη μιας θέσης/άποψης, ο πομπός κα ταφεύγει στην επίκληση της λογικής και χρησιμοποιεί ως μέσα επιχειρήματα και τεκ μήρια. Επιχειρήματα, με την ευρύτε ρη έννοια, είναι λογικές προτάσεις που συ νήθως διευ θετούνται σε κλιμακωτή σειρά για την απόδειξη μιας θέσης. Σύμφωνα με τον αυστηρότερο ορι σμό της λογικής, επιχείρημα είναι μια σει ρά προτάσεων/κρίσεων με την εξής χαρα κτηριστική δομή: μία ή περισσότε ρες προτάσεις (προκείμενες) χρησιμεύ ουν ως βάση για την αποδοχή μιας άλλης πρότασης (συμπέρασμα) η οποία α κολουθεί λογικά τις προκείμενες. Η διαδικασία ή η μέθοδος με την οποία  ο νους καταστρώνει ένα επιχείρημα λέγεται συλλογισμός. Δείτε το παρακάτω παρά δειγμα: Προκείμενες: Τα φάρμακα που έχουν επικίνδυνες πα ρενέργειες πρέπει να αποσύρονται από την κυκλοφορία. Το φάρμακο Χ αποδείχτηκε ότι έ χει επικίνδυνες παρενέργειες. Συμπέρασμα: Άρα: Το φάρμακο Χ πρέπει να απο συρθεί από την κυκλοφορία. Διασάφηση της έννοιας https://tassos-filologos.blogspot. com/2011/01/blog-post_13.html Ο όρος πειθώ περιγράφει τη λογική ικανότητα να θεμελιώνουμε τις απόψεις μας, ώστε να επηρεάζουμε τη συμπεριφορά των άλλων σύμφωνα με τις επιδιώξεις μας. Είναι η προσπάθεια να διαμορφώσουμε, να ενισχύσουμε ή να αλλάξουμε τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου ή μιας κοινωνικής ομάδας σχετικά με ένα θέμα, ένα πρόσωπο, ένα αντικείμενο ή μια δραστηριότητα. -  ΠΗΓΗ https://www.slideshare.net/palaiapoli/peitho

ΠΗΓΗ https://slideplayer.gr/slide/2028800/
Η ΠΕΙΘΩ ΕΙΔΗ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ. - pp








ΠΗΓΗ https://www.slideshare.net/epi08/ss-38365499























ΟΡΙΣΜΟΙ – ΕΝΝΟΙΕΣ
ΠΗΓΗ http://archeia.moec.gov.cy/sm/316/30_11_2006_pitho.pdf
 Επιχείρημα ονομάζεται ένα οργανωμένο σύνολο λογικών προτάσεων – κρίσεων (προκείμενες) από τις οποίες προκύπτει ένα λογικό συμπέρασμα.
Είναι δυνατόν μία από τις προτάσεις αυτές να εκφέρεται με ερώτηση (ρητορικό ερώτημα).

Συλλογισμός ονομάζεται η διαδικασία ή η μέθοδος με την οποία καταστρώνεται ένα επιχείρημα. Ένας ολοκληρωμένος συλλογισμός 
αποτελείται από τρία βασικά μέρη:
Τη μείζονα προκείμενη,
την ελάσσονα προκείμενη
και το συμπέρασμα.

Προκείμενες είναι προτάσεις, κρίσεις, υποθέσεις, ερωτήματα

 Συμπέρασμα είναι πρόταση / περίοδος στην αποδοχή της οποίας καταλήγουν οι προκείμενες.
Είναι δηλαδή το λογικό επακόλουθο των προκείμενων.

☺ Οι συλλογισμοί της λογικής έχουν μορφή καθαρά τυπική, στεγνή και σύντομη, περιέχουν μόνο προτάσεις-κρίσεις. 
Τα επιχειρήματα σ’ ένα κείμενο έχουν ανάπτυξη, σύνταξη και διατύπωση πολυποίκιλη. (Π σ. 14) ► 

Το επιχείρημα, λοιπόν, εμπεριέχει συλλογισμό ή σειρά συλλογισμών για τη στήριξη ή την ανατροπή μιας θέσης


ΔΕΣ ΚΑΙ https://theoritiki.files.wordpress.com/2012/02/ceb5cf80ceafcebacebbceb7cf83ceb7-cf83cf84ceb7-cebbcebfceb3ceb9cebaceae4.pdf


πηγή https://filology.wordpress.com/2012/01/25/%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B9%CE%B1/

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ ως προς την πορεία που ακολουθεί ο νους

Συλλογισμός σε παράγραφο:

Παραγωγή	Επαγωγή	Αναλογία
Ο συλλογισμός ξεκινά από μια γενική αρχή που έχει αποδεδειγμένη ισχύ και καταλήγει σε ειδικό συμπέρασμα. Η πορεία της σκέψης είναι αναλυτική . το συμπέρασμα βέβαιο.Ακόμα κι αν απουσιάζει το ειδικό συμπέρασμα, εφόσον ο συλλογισμός ξεκινά από μια γενική αρχή , θεωρείται παραγωγικός.	Ο συλλογισμός ξεκινά από ειδικές και συγκεκριμένες διαπιστώσεις για να καταλήξει πιθανολογικά σε γενικό συμπέρασμα (στον κανόνα, στην γενική αρχή). Η πορεία της σκέψης είναι συνθετική. Το συμπέρασμα είναι συνήθως πιθανό.	Ο συλλογισμός ξεκινά από μια μερική κρίση και καταλήγει πιθανολογικά σε μερικό συμπέρασμα.

Συλλογισμός σε κείμενο:

Η συλλογιστική πορεία θεωρείται παραγωγική, όταν η θέση του συγγραφέα παρουσιάζεται στην αρχή του κειμένου (1η – 2η παράγραφος), όταν δηλαδή προηγείται των αποδείξεων. Αντίθετα η θέση του συγγραφέα θεωρείται επαγωγική, όταν εντοπίζεται στο τέλος του κειμένου.

Αν η θέση του συγγραφέα καταγράφεται και στην αρχή και στο τέλος του κειμένου, εκλαμβάνουμε την πορεία και πάλι παραγωγική , θεωρώντας ότι ο συγγραφέας στο τέλος επανεκθέτει την αρχική του θέση και συνοψίζει όσα προαναφέρθηκαν.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ – ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΩΝ / ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ

Α. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ

Στην αξιολόγηση τεκμηρίων ελέγχουμε:

1. Αν τα τεκμήρια σχετίζονται άμεσα με το θέμα (συνάφεια, επάρκεια)
2. Αν θεωρούνται επαρκή προκειμένου να στηρίξουν το επιχείρημα (εγκυρότητα, επάρκεια).
3. Αν είναι αμερόληπτα ή δογματικά , αν είναι σήμερα αποδεκτά ή απηχούν αναχρονιστικές αντιλήψεις (αλήθεια, αξιοπιστία)

Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1)      για το τεκμήριο της αυθεντίας, πρέπει να διαπιστώνεται αν το πρόσωπο που επιλέγεται ως αυθεντία είναι πράγματι ειδήμων στο εξεταζόμενο θέμα ή μήπως χρησιμοποιείται αυθαίρετα και καταχρηστικά.

2)      Επιβάλλεται η αναγραφή των πηγών απ’ όπου προέρχονται τα τεκμήρια, προκειμένου να ελεγχθεί η αξιοπιστία τους.

Β. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ

Είναι απαραίτητο να αξιολογούνται τα επιχειρήματα συλλογισμοί του πομπού. Όταν αξιολογούμε, ελέγχουμε τα ακόλουθα στοιχεία:

Εγκυρότητα = λογική ακολουθία μεταξύ των προκειμένων και συμπεράσματος.

Αλήθεια = να ισχύει το περιεχόμενο του επιχειρήματος – αντιστοιχία με την πραγματικότητα.

Ορθότητα = αποδοχή του επιχειρήματος από το δέκτη ως λογικού (έγκυρου) και αξιόπιστου (αληθούς)

Παραδειγματα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ	ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
1)      Ο χρυσός είναι μέταλλο.2)      Η σιωπή είναι χρυσόςΆρα η σιωπή είναι μέταλλο.	Είναι έγκυρο,αλλά όχι αληθές= δεν είναι ορθό.
1)      Η πνευματική εργασία αμείβεται γενναιότερα από την χειρονακτική.2)      Η Ελένη εργάζεται χειρωνακτικάΆρα, η Ελένη επιθυμεί τα χρήματα.	Είναι άκυροκαι μη αληθές= μη ορθό.
1)      Η ελευθερία του σύγχρονου ανθρώπου έχει άμεση σχέση με τη δυνατότητα του να καταναλώνει.2)      Η διαφήμιση πολλαπλασιάζει τόσο τις ανάγκες του, ώστε η κάλυψή τους είναι συχνά αδύνατη.Άρα, η διαφήμιση οδηγεί τον άνθρωπο σε μια νέα μορφή δουλείας.	Είναι έγκυροκαι αληθές= ορθό.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΩΓΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ

Ειδικά στην περίπτωση των επαγωγικών συλλογισμών, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ο πιθανολογικός τους χαρακτήρας. Θα πρέπει να εξετάζουμε εάν οι επαγωγές είναι ολοκληρωμένες και λογικές. Γενικά, η τέλεια επαγωγή οδηγεί σε ασφαλές συμπέρασμα , ενώ η ατελής επαγωγή οδηγεί σε συμπέρασμα με λογικό άλμα, γι’ αυτό πρέπει να διατυπώνεται πιθανολογικά κι όχι απόλυτα.

Παραδειγμα:

α’ προκείµενη : Ο δικανικός λόγος καλλιεργήθηκε στην αρχαία Ελλάδα.

β’ προκείµενη : Ο συµβουλευτικός λόγος καλλιεργήθηκε στην αρχαία Ελλάδα.

γ’ προκείµενη : Ο πανηγυρικός λόγος καλλιεργήθηκε στην αρχαία Ελλά­δα.

Συµπέρασµα : Η ρητορική καλλιεργήθηκε στην αρχαία Ελλάδα.

Ο συλλογισµός αποτελεί τέλεια επαγωγή και το συµπέρασµά του είναι βέβαιο.

Οι συλλογισμοί εμφανίζονται με τρεις μορφές : γενίκευση, αίτιο-αποτέλεσμα, αναλογία.

ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ

ΜΟΡΦΕΣ	ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Α. ΓΕΝΙΚΕΥΣΗ	Επαρκή δεδομένα = επιτρεπτή γενίκευση Ανεπαρκή δεδομένα = βεβιασμένη γενίκευση. ΑΡΑ είναι τέλεια, όταν η μείζονα προκείμενη παρουσιάζει όλα τα στοιχεία του συνόλου για το οποίο γίνεται λόγος στο συμπέρασμα. Είναι ατελής, όταν στη μείζονα προκείμενη δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία του συνόλου για το οποίο γίνεται λόγος στο συμπέρασμα.
Β. ΑΙΤΙΟ-ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ	θεώρηση μιας χρονολογικής σχέσης ως αιτιώδους = μη αποδεκτός συλλογισμός προβολή μιας μερικότερης ως μοναδικής αιτίας = μη αποδεκτός συλλογισμός αιτιώδης σχέση αναγκαία αλλά όχι επαρκής = μη αποδεκτός συλλογισμός. Αιτιώδης σχέση επαρκής αλλά όχι αναγκαία = μη αποδεκτός συλλογισμός. Αιτιώδης σχέση επαρκής και αναγκαία = αποδεκτός συλλογισμός. Είναι τέλεια, εφόσον υπάρχουν επαρκή κι αναγκαία στοιχεία.
Γ. ΑΝΑΛΟΓΙΑ	Μεταφορική αναλογία Μεταφορική αναλογία δίχως αποδεικτική αξία και λογική ισχύ = μη αποδεκτός συλλογισμός. Μεταφορική αναλογία με αποδεικτική ισχύ λογικού επιχειρήματος = αποδεκτός συλλογισμός. Κυριολεκτική Ομοιότητες επαρκής και άσχετες με το θέμα = Μεταφορική αναλογία Ομοιότητες επαρκείς και σχετικές με το θέμα = αποδεκτός συλλογισμός. Είναι πάντοτε ατελής (πιθανολογικό συμπέρασμα)

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ  ΕΠΑΓΩΓΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΩΝ

• Επαγωγικός με γενίκευση

Ι. α’ προκείµενη:  Στη Μέση Εκπαίδευση η διδασκαλία της Λογοτε­χνίας γίνεται µε αναχρονιστικές µεθόδους. Στο µά­θηµα της Ιστορίας τα κεφάλαια για την Τέχνη παρα­λείπονται ή διδάσκονται συνοπτικά. Τέλος, οι πολιτι­στικές εκδηλώσεις γίνονται χωρίς τη στοιχειώδη προ­ετοιµασία.

β’ προκείµενη : Το υπουργείο Παιδείας, δεν παίρνει πρωτοβουλίες για να αναβαθµιστεί ή επαφή του µαθητή µε την τέχνη.

Συµπέρασµα : Η Τέχνη στη Μέση Εκπαίδευση παραγκωνίζεται.

Η γενίκευση είναι επιτρεπτή γιατί βασίζεται σε επαρκή στοιχεία.

ΙΙ. α΄ προκείμενη:  Στην σύγχρονη Ελλάδα ο νοµοταγής πολίτης είναι υπο­χρεωµένος να υποµένει την ανεπάρκεια του εκπαιδευ­τικού συστήµατος

Β΄ προκείμενη: και την αδιαφορία του κράτους για την υγεία του.

Συμπέρασμα:  Στη σύγχρονη Ελλάδα ο νοµοταγής πολίτης δεν έχει σχεδόν κανένα δικαίωµα.

Η γενίκευση είναι βεβιασµένη, γιατί στηρίζεται σε δύο µόνο στοι­χεία, που δεν αρκούν για να συναχθεί το συµπέρασµα.

•  Επαγωγικός µε αίτιο – αποτέλεσµα

Ι .  Αίτιο: Ο ανταγωνισµός, ο καταναλωτισµός και το κυνήγι της επιτυχίας απο­τελούν τις κυρίαρχες αξίες της σύγχρονης κοινωνίας.

Αποτέλεσµα:  Στις αναπτυγµένες κοινωνίες αυξάνονται διαρκώς», εκδηλώσεις άγχους.

Η αιτιώδης σχέση είναι λογική. Άρα το συμπέρασμα είναι πιθανό (έχει αποδεικτική ισχύ)

ΙΙ Αίτιο: Σήµερα έσπασα έναν καθρέφτη.

Αποτέλεσμα: Θα µε κυνηγάει για εφτά χρόνια η ατυχία.

Η αιτιώδης σχέση έχει χρονολογικό χαρακτήρα. Άρα το συµπέρασµα δεν έχει αποδεικτική ισχύ.

ΙΙΙ. . Αίτιο: Η τριτοβάθµια εκπαίδευση στη χώρα µας πάσχει στον τοµέα της υλικοτεχνικής υποδοµής.

Αποτέλεσμα: Η τριτοβάθµια εκπαίδευση στη χώρα µας δεν αναταποκρίνεται στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

‘Εχουµε υπεραπλούστευση της σχέσης αιτίου – αποτελέσµατος. Μια µερικότερη αιτία προβάλλεται ως η µοναδική.

IV.  Για να βράσει το νερό απατείται θερµοκρασία 100’ C σε κανονικές συνθήκες ατµοσφαιρικής πίεσης.

Η αιτία είναι αναγκαία και επαρκής. Άρα το αποτέλεσµα είναι βέβαιο.

V.  Ο ουρανός είναι συννεφιασµένος. Θα βρέξει.

Η αιτία είναι αναγκαία, όχι όµως επαρκής. Άρα το συµπέρασµα είναι πιθανό.

Vl.  Ζυγίζει εκατόν τριάντα κιλά. Μπορεί να πάθει καρδιακή προσβολή.

Η αιτία είναι επαρκής,όχι όµως αναγκαία. Άρα το συµπέρασµα είναι πιθανό.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΣΙΣΜΟΥ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ:

1. Όπως στο Βιετνάµ, έτσι και στο Ιράκ, οι Αµερικανοί πραγµατοποίησαν ει­σβολή για να προασπίσουν τα συµφέροντά τους και όχι µε σκοπό να αποκα­ταστήσουν τα ανθρώπινα δικαιώµατα.

Οι βασικές οµοιότητες ανάµεσα στα δυο αντικείµενα δίνουν στο συλλογι­σµό αποδεικτική ισχύ.

1. Τα σκυλάκια µοιάζουν µε τα µικρά παιδιά. Έχουν ανάγκη από στοργή και προστασία για να ξεπεράσουν το φόβο µπροστά στο άγνωστο.

Οι οµοιότητες ανάµεσα στα µικρά παιδιά και τα σκυλάκια δεν είναι τέ­τοιες ώστε να στηρίζουν το συµπέρασµα. Ο συλλογισµός δεν έχει αποδει­κτική αξία.

ΠΑΡΑΠΕΙΣΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ: ΠΑΡΑΛΟΓΙΣΜΟΙ & ΣΟΦΙΣΜΑΤΑ

Όταν τα επιχειρήματα και τα τεκμήρια στερούνται αποδεικτικής ισχύος ή είναι άκυρα και ψευδή, είναι παραπειστικά. Τα συλλογικά αυτά σχήματα , που ονομάζονται παραλογισμοί , μπορούν να επηρεάσουν το δέκτη και να τον παραπλανήσουν , καθώς εξωτερικά παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες με τους έγκυρους συλλογισμούς.

π.χ. ο χρυσός είναι πολύτιμο μέταλλο, η σιωπή είναι χρυσός , άρα η σιωπή είναι πολύτιμο μέταλλο.

Οι παραλογισμοί μπορεί να οφείλονται σε λογικά σφάλματα ή έλλειψη γνώσεων. Όταν όμως ενέχουν την πρόθεση της εξαπάτησης του δέκτη, τότε ονομάζονται σοφίσματα. Το σόφισμα αποτελεί μέσο προπαγάνδας και μπορεί να εντοπιστεί σε κάθε κείμενο (π.χ. πολιτικό, διαφημιστικό, επιστημονικό κ.α.)

Π.χ. Ο Θεός μας είναι ο αληθινός. Η αλήθεια είναι ο Θεός μας. Ο Θεός μας είναι ίδιος με τον δικό τους. Άρα ο Θεός τους δεν είναι αληθινός.

ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΜΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ

Να εντοπίσετε το είδος των ακόλουθων συλλογισμών και να τους αξιολογήσετε ως προς την ορθότητα τους.

α) Οι διανοούμενοι και οι μαχητές του δρόμου συχνά αγωνίζονται για τον ίδιο σκοπό, την κατάργηση των κοινωνικών ανισοτήτων και το μετασχηματισμό των κοινωνικών δο­μών. Ο μαχητής του δρόμου χρησιμοποιεί την πέτρα και τη γροθιά του, ενώ ο πνευμα­τικός άνθρωπος τη γραφίδα και τη νόηση του. Ο μαχητής του δρόμου καταφεύγει στην αμφισβήτηση του κοινωνικού κατεστημένου μέσα από την πυρά των συμβόλων του, ενώ ο διανοούμενος αμφισβητεί τη σαθρή καθεστηκυία τάξη μέσα από τους πύρινους λόγους του και τα γεμάτα με ρομαντικό πάθος κείμενα του. Ο μαχητής του δρόμου παραθέτει τον προσωπικό σωματικό αγώνα του ως παράδειγμα ενεργού κινητοποίη­σης για τους συμπατριώτες του, ενώ ο διανοούμενος καταθέτει την πνευματική παρα­γωγή του ως μέσο για την αφύπνιση της κοινωνικής συνείδησης των συμπατριωτών του και τη συμπόρευσή τους σε έναν ευγενή αγώνα.

α) Πρόκειται για τέλειο επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με κυριολεκτική ανα­λογία. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται αποδεκτό, εφόσον οι ομοιότητες ανάμε­σα στις δύο συγκρινόμενες έννοιες (διανοούμενος – μαχητής του δρόμου) είναι εύστοχες και επαρκείς σε αριθμό.

β) Η αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να φέρει τους μαθητές σε γόνιμη και ου­σιαστική επαφή με την ελληνική γλώσσα έχει οδηγήσει τη νεολαία μας στη χρήση ενός «ημιτελούς και καταχρηστικού» τρόπου ομιλίας που βρίθει αυθαίρετων γλωσσικών ευ­ρημάτων και κακόηχων, νεολογισμών.

β) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται βάσει αιτίου και απο­τελέσματος. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται μη ορθό, καθώς το αίτιο είναι αναγκαίο ,αλλά δεν είναι επαρκές (η αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να φέρει τους μαθητές σε εποικοδομητική επαφή με την ελληνική γλώσσα δεν είναι η μοναδική αιτία για τη χρή­ση ενός ημιτελούς και καταχρηστικού τρόπου ομιλίας από τη νεολαία). Επιπλέον, παρατηρείται και υπεραπλούστευση αιτίου.

γ) Οι κάτοικοι μερικών ακριτικών περιοχών της χώρας είναι επιφυλακτικοί έναντι των μεταναστών που καταφεύγουν στις περιοχές τους αναζητώντας εργασία, αφού οι αλ­λοδαποί μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα είναι άτομα αμφίβολης ηθικής υπό­στασης.

γ) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με αίτιο (οι αλ­λοδαποί μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα είναι άτομα αμφίβολης ηθικής υπό­στασης) και αποτέλεσμα (Οι κάτοικοι μερικών ακριτικών περιοχών της χώρας είναι επιφυλακτικοί έναντι των μεταναστών που καταφεύγουν στις περιοχές τους αναζητώντας εργασία). Το αίτιο δεν είναι αναγκαίο (δεν αποδεικνύεται η γενίκευση που αφορά στους μετανάστες) ,ακόμη κι αν θεωρηθεί επαρκές. Επομένως, οδηγεί σε ένα αβέβαιο συμπέρασμα.

δ)  Η εξαφάνιση 150 ζωικών ειδών σε ετήσια βάση, η αποψίλωση 70 εκταρίων τροπικών δασών ανά δευτερόλεπτο και η ρύπανση των θαλασσών, των λιμνών και των ποταμών καταδεικνύουν την τεράστια  έκταση του οικολογικού προβλήματος στη σύγχρονη ε­ποχή.

δ) Πρόκειται για τέλειο επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται βάσει γενίκευσης. Το συμπέρασμα του συλλογισμού κρίνεται ως αποδεκτό, γιατί το παρατιθέμενο δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό του συνόλου (τα στοιχεία της γενίκευσης « Η εξαφάνιση 150 ζωικών ειδών σε ετήσια βάση, η αποψίλωση 70 εκταρίων τροπικών δασών ανά δευτερόλεπτο και η ρύπανση των θαλασσών» κρίνονται επαρκή και οδηγούν σε βέβαιο συμπέρασμα).

ε) Η Ρωσία, όπως και όλοι οι εταίροι της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ένα τεχνολογικά αναπτυγμένο κράτος και, άρα, αφιερώνει ένα μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού της για την καλύτερη δυνατή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των κατοίκων της.

ε) Πρόκειται για ατελή επαγωγικό συλλογισμό που αναπτύσσεται με κυριολεκτική αναλογία (Ρωσία- Εταίροι Ε.Ε). Ωστόσο , το συμπέρασμα που προκύπτει από την αναλογία εξωθείται πέρα από το επιτρεπόμενο (λογικό) όριο (η Ρωσία δεν απο­τελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης).