Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου 2022

Τάκης Καρβέλης: ο βίος ,το έργο του:ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-Γ. Π. -

 


0:15 / 0:58

https://www.facebook.com/watch/?v=604164266438553


Τάκης Καρβέλης

http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2710/Keimena-Neoellinikis-Logotechnias_G-Lykeiou_html-empl/index_a_17_03.html


εικόνα

Γεννήθηκε στο Αιτωλικό το 1925. 


Σπούδασε νεοελληνική και κλασική φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. 


Εργάστηκε στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση, από την οποία αποχώρησε (1984) με το βαθμό του Σχολικού Συμβούλου. 


Πήρε μέρος στην ομάδα εργασίας που επιμελήθηκε τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας όλων των τάξεων του Γυμνασίου και του Λυκείου».


 Έργα: 

Ποίηση:

 Σήματα (1956), Κατάθεση (1966), Μετάβαση (1972), Γραφή παρανόμων (1977), Η μνήμη μισοφέγγαρο (1983), Δεν είναι ο περσινός καιρός (1988), Αλλαγή σκηνικού (1991), Τα ποιήματα της μικρής Ρεζεντά (1995). Κριτική: Η νεότερη ποίηση (1983), Δεύτερη ανάγνωση (α' τομ. 1984, β' τομ. 1991), Κωσταντίνος Χατζόπουλος, ο πρωτοπόρος —μονογραφία (1998) 

Μεταφράσεις: 

Ιωάννου Χρυσοστόμου Ομιλίες (1974), Λουκιανού Λούκιος ή όνος (1982). 

Κρατικό Βραβείο δοκιμίου - κριτικής.



Τάκης Καρβέλης

Τάκης Καρβέλης (1925 – 2017)
Τάκης Καρβέλης (1925 – 2017)

Έλληνας λογοτέχνης, φιλόλογος και εκπαιδευτικός.

Ο Δημήτριος (Τάκης) Καρβέλης γεννήθηκε το 1925 στο Αιτωλικό Αιτωλοακαρνανίας. 

Φοίτησε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο και τη Φιλοσοφική του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση από το 1953 ως το 1984, ως φιλόλογος, γενικός επιθεωρητής και σχολικός σύμβουλος.

 Υπήρξε μέλος της ομάδας εργασίας που συνέταξε τα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας για τα γυμνάσια και τα λύκεια, από το 1977 έως το 1983. 

Από το 1981 ως το 1988 δίδαξε νεοελληνική λογοτεχνία στη ΣΕΛΜΕ (Σχολή Επιμόρφωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης).

Στα γράμματα πρωτοπαρουσιάστηκε το 1950 από την ετήσια φιλολογική επιθεώρηση «Φιλολογική Πρωτοχρονιά».

Δημοσίευσε τις συλλογές ποιημάτων

«Σήματα» (1956), «Κατάθεση» (1966), «Μετάφαση» (1972), «Γραφή παρανόμων» (1977), «Η μνήμη μισοφέγγαρο» (1983), «Δεν είναι ο περσινός καιρός» (1988), «Αλλαγή σκηνικού» (1991), «Τα ποιήματα της μικρής Ρεζεντά» (1995), «Στην άβυσσο της λήθης» (2002), «Κατάθεση 1956-2002» (2004).

 Επίσης, τις μελέτες:

 «Η νεότερη ποίηση. Θεωρία και πράξη» (1983), «Δεύτερη ανάγνωση» (1984), «Δεύτερη ανάγνωση 2» (1991), «Κωνσταντίνος Χατζόπουλος. Ο πρωτοπόρος» (1998), «Μίνως Ζώτος» (2000), «Δεύτερη ανάγνωση 3» (2001), «Η γενιά του 1880» (2003) και «Πολύτροπος Αρμονία» (2007). 

Μετάφρασε τις Ομιλίες του Ιωάννου του Χρυσοστόμου (1974), τον διάλογο του Λουκιανού, «Λούκιος ή όνος» (1982) και ποιήματα αρχαίων λυρικών, που είναι σκορπισμένα σε διάφορα περιοδικά.

Το 1999 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου - Κριτικής για το βιβλίο του «Κωνσταντίνος Χατζόπουλος. Ο Πρωτοπόρος» και το 2016 με το Βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του.

Υπήρξε συνεκδότης του περιοδικού «Δοκιμασία» και μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού «Ενδοχώρα»

Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, διετέλεσε γενικός γραμματέας της επί σειρά ετών (1986-1992).

Ο Τάκης Καρβέλης πέθανε στις 19 Ιανουαρίου 2017 στην Αθήνα, σε ηλικία 92 ετών και κηδεύτηκε δύο ημέρες αργότερα στο νεκροταφείο του Βύρωνα.

Είπαν

Η ποίησή του, η οποία αρχικά παρουσιάζει εμφανή ίχνη των εμφυλιακών καταστάσεων, συνεχίζεται ιχνηλατώντας την νεοελληνική πραγματικότητα, τόσο σε ένα δημόσιο όσο και σε ένα ιδιωτικό χώρο, με νεωτερική αντίληψη.

Αλέξανδρος Αργυρίου, κριτικός λογοτεχνίας


Χρυσούλα Σπυρέλη, Ο ποιητής Τάκης Καρβέλης

https://www.poeticanet.gr/xrysoyla-spyreli-poiitis-takis-karbelis-a-1519.html?category_id=405

Χρονολόγιο-Εργογραφία-Βιβλιογραφία από το 1956 έως το 2013
Χρονολόγιο-Εργογραφία-Βιβλιογραφία από το 1956 έως το 2013)
Πρόλογος: Αλέξης Ζήρας,
Εκδόσεις Γράμμα, 2014


 Γράφει η Ανθούλα Δανιήλ

 

Ο Τάκης Καρβέλης είναι αξιόλογος φιλόλογος, οξυδερκής κριτικός, και ευαίσθητος  ποιητής. Ο κλάδος των φιλολόγων του οφείλει πολλά για τη συνεργασία του στην ομάδα που ανθολόγησε τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και για τα Βιβλία του Καθηγητή, Γυμνασίου και Λυκείου. Η Ομάδα:   Νίκος Γρηγοριάδης, Τάκης Καρβέλης, Χριστόφορος Μηλιώνης, Κώστας   Μπαλάσκας, Γιώργος Παγανός, Γιάννης Παπακώστας και για το Βιβλίο του Καθηγητή και Λουκάς Κούσουλας, παραμένει ασύγκριτη. Είχε και όραμα και γνώση και το έργο της δεν πρόκειται να ξεπεραστεί παρά τις όποιες ανανεώσεις. 

Όλοι, σπουδαίοι φιλόλογοι,  με πεζογραφικό, ποιητικό και δοκιμιακό έργο έβαλαν την σφραγίδα τους σε ό,τι δημιούργησαν και αποτέλεσαν πρότυπο και  μέτρο σύγκρισης για τις επόμενες γενιές.

Ο Καρβέλης, όπως και οι άλλοι, ανέβηκε όλα τα σκαλιά στην κλίμακα της εκπαίδευσης. Φιλόλογος στη σχολική τάξη, σχολικός σύμβουλος, Πρόεδρος σε εξεταστικά κέντρα, μέλος επιτροπών, μέλος ερευνητικής ομάδας για το μάθημα των Νέων Ελληνικών που έγινε στην Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, με την επίβλεψη και καθοδήγηση της Καθηγήτριας Πανεπιστημίου, Αλεξάνδρας Λαμπράκη-Παγανού.

 Έγραψε βιβλία για τους φιλολόγους, οδηγίες για το μάθημα, έγραψε και ποιητικές συλλογές.

Ο Καρβέλης ως  ποιητής ανήκει στη γενιά εκείνων που έζησαν στα νιάτα τους τον πόλεμο και τον Εμφύλιο, την ψυχροπολεμική περίοδο για να έρθει έπειτα η Δικτατορία, πριν ορθοποδήσουν από τα προηγούμενα, να ολοκληρώσει το έργο των απωλειών.

Η Χρυσούλα Σπυρέλη είναι Νεοελληνίστρια φιλόλογος και αξιόλογη ποιήτρια, με πλούσιο και πολυποίκιλο έργο. Τιμά το χώρο και τιμά, επίσης, και εκείνους που αναλαμβάνει να παρουσιάσει το έργο τους. Η εργογραφία της είναι πλουσιότατη και αξιολογότατη. Πέρα από το ποιητικό της έργο ΤηλεφάοςΧρωματιστές Ενδείξεις, Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά, πάρε και τον πατέρα,  έχει δημοσιεύσει πάμπολλες μελέτες για γνωστούς ποιητές και πολλές εργογραφίες.

Εκείνο που θα πρέπει κανείς πρώτον να επαινέσει είναι η δύναμη και το κουράγιο της για μια τόσο δύσκολη και ποικίλης μορφής εργασία. Βεβαίως ο ποιητής κρατά συνήθως, και ευτυχώς, αρχείο με τις εργασίες που ο ίδιος εκπόνησε και συλλέγει τα σημειώματα εκείνων που έγραψαν για το έργο του. Έτσι το πράγμα μοιάζει να είναι, κάπως, εύκολο. Ωστόσο, πολλά στοιχεία χρειάζονται «επαλήθευση, διασταύρωση, συμπληρώματα και βεβαίως χρόνο για  την οριστική ταυτοποίηση και ταξινόμησή τους». Η συγγραφέας του βιβλίου μας ενημερώνει πως αξιοποιήθηκε όλη η επιστολογραφία του Καρβέλη και όλο το υλικό, το οποίο, σύμφωνα με την επιθυμία του,  θα κατατεθεί στο Ε.Λ.Ι.Α.-Μ.Ι.Ε.Τ.

Ως προς τη μεθοδολογία ακολούθησε τα ισχύοντα στην επιστήμη της βιβλιογραφίας και επιπλέον είχε ως πρότυπο και οδηγό το έργο του Δημήτρη Δασκαλόπουλου. Βεβαίως ο ποιητής εξακολουθεί να δημιουργεί και να δημοσιεύει, οπότε η εργασία δεν τελειώνει με την τελευταία σελίδα του βιβλίου. Μας παραθέτει, μάλιστα, και τη ρήση του Κατσίμπαλη που έλεγε ότι  «πάντα κάτι βρίσκεται κρυμμένο που αργά ή γρήγορα βγαίνει κι αυτό στο φως είτε από τον ίδιο είτε από άλλον ερευνητή».

Η εργασία περιλαμβάνει Πρόλογο και Προλεγόμενα του Αλέξη Ζήρα, Μέρος Πρώτο: Χρονολόγιο, Μέρος Δεύτερο: Εργογραφία-Βιβλιογραφία Τάκη Καρβέλη, Παράρτημα, Ευρετήρια. Η Σπυρέλη, πριν μπει στα βαθιά της δουλειάς της, μας παρουσιάζει τον ποιητή στην Εισαγωγή της, όπου επιχειρεί «Μια σύντομη ανάγνωση της ποίησης του Τάκη Καρβέλη», ερευνώντας και σχολιάζοντας κάθε μία ποιητική συλλογή χωριστά και δίνοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.

Στο Χρονολόγιο μας δίνει τόπο και χρόνο γέννησης (Αιτωλικό 1925), την οικογενειακή κατάσταση,  τη φοίτηση στο σχολείο, την μετοίκηση στην Αθήνα, την επιστροφή και πάλι στο Αιτωλικό λόγω του πολέμου, την οριστική επιστροφή στην Αθήνα, τις σπουδές στο Πανεπιστήμιο, τη στράτευση, τον διορισμό. Για όλα αυτά τα μέρη του βιβλίου υπάρχει η προσωπική μαρτυρία του ποιητή. Η αυτοβιογραφία του σε ενότητες θα λέγαμε.

Μια πλήρης ζωή που αρχίζει στο Αιτωλικό, το 1925 και φτάνει στην Αθήνα για σπουδές, όπου, σχεδόν, θα ζήσει όλον το υπόλοιπο και πιο δημιουργικό του χρόνο. Το 1952 θα διοριστεί και το 1956 θα εκδώσει την πρώτη του συλλογή.  Θα δημοσιεύσει, το 1960, σε μια εκδήλωση για τον Παλαμά στο Μεσολόγγι θα γνωρίσει και τον τιμημένο με Νόμπελ  Ιταλό ποιητή Σαλβατόρε Κουασιμόντο, τον επόμενο χρόνο θα μετεκπαιδευτεί στο Διδασκαλείο,  το 1965 θα παντρευτεί τη φιλόλογο και συγγραφέα Αικατερίνη Τσοτάκου.

Το σύνολο των ποιητικών συλλογών του είναι εννέα και γι’ αυτές έχουν μιλήσει επιφανείς του χώρου κριτικοί, μελετητές, ποιητές, των οποίων δεν αναφέρω τα ονόματα διότι ο χώρος δεν επαρκεί και το πλήθος δεν το επιτρέπει.  Ευτύχησε επομένως να μελετηθεί, να σχολιαστεί και να παρουσιαστεί από όλους εκείνους που έχουν τον τίτλο και την τιμή και τους οποίους ο ίδιος εκτιμά και τιμά.

Ο Καρβέλης, εκτός από ποιητής είναι και δοκιμιογράφος. Τα βιβλία του, Δοκίμια – Μελέτες, υπήρξαν χρήσιμα για κάθε ενδιαφερόμενο για την Λογοτεχνία και, μάλιστα, ο τόμος για τον Κώστα Χατζόπουλο βραβεύτηκε με πρώτο βραβείο Κριτικής-Δοκιμίου. Ακολουθούν και άλλα βιβλία- μελέτες από τα οποία ενδεικτικά και πάλι αναφέρω το Πολύτροπος Αρμονία («Η κατά Κάλβον Πολύτροπος Αρμονία της Ποίησης του Ελύτη: Από τους ‘‘Προσανατολισμούς’’ Ως το ‘‘Άξιον Εστί’’». Ακολουθούν οι μεταφράσεις Ιωάννου Χρυσοστόμου έργα  και Λουκιανού, Λούκιος ή Όνος. Έπονται οι συνεργασίες σε έντυπα, ποιήματα σε περιοδικά, ανθολογίες και αλλού, οι Συνεντεύξεις, Κρίσεις και Αναφορές, Παράρτημα με φωτογραφικό υλικό, πίνακες κλπ.   

Φυλλομετρώντας το βιβλίο θαυμάζουμε το μόχθο του ανθρώπου, του ευσταλούς εκείνου νέου, του αειθαλούς σήμερα ωρίμου και στο φόντο την Χρυσούλα Σπυρέλη που ανέλαβε να διεκπεραιώσει την  επίπονη, γοητευτική και συγκινητική  αυτή περιδιάβαση. Και για το πρακτικό μέρος, πρέπει να υπενθυμίσουμε πως  παρόμοιες εργασίες βοηθούν τον μελετητή για οποιαδήποτε έρευνα για τον ίδιο τον ποιητή ή για άλλους με τους οποίους εκείνος συνδιαλέχτηκε.


Ημ/νία δημοσίευσης: 25 Μαΐου 2015



ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΙΤΩΛΙΚΙΩΤΗ ΤΑΚΗ ΚΑΡΒΕΛΗ (1925-2017)



 Ημερομηνία πρώτης δημοσίευσης: 09/12/2021

Ο Σύνδεσμος Αιτωλικωτών Αττικής "Ο Λιακατάς" οργάνωσε προ καιρού εκδήλωση τιμητική - αφιέρωμα - για τον Αιτωλικιώτη Τάκη Καρβέλη, τον επιστήμονα, τον εκπαιδευτικό, τον δοκιμιογράφο, τον ποιητή. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο «Ιωάννης Δρακόπουλος» του Παν/μίου Αθηνών, στις 26.11.2000.

Σας παραθέτουμε απόσπασμα από το καλωσόρισμα της προέδρου του Συνδέσμου μας Μάγδας Βελτσίστα:

Συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ για να τιμήσουμε τον Τάκη Καρβέλη: τον επιστήμονα τον εκπαιδευτικό, τον ποιητή, τον δοκιμιογράφο. Κι είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι γι’ αυτό. Χαρούμενοι για την εκδήλωση και υπερήφανοι που είναι Αιτωλικιώτης.

Στο μικρό Γυμνάσιο του Αιτωλικού, το φτωχό, με τα ανύπαρκτα μέσα, αγωνίζονται οι καθηγητές να ανταποκριθούν στο έργο τους, Εκεί υπηρετεί και ο Τάκης Καρβέλης.

Προσωπικά δεν τον είχα καθηγητή με τη στενή έννοια του όρου. Είχε μεγαλύτερες τάξεις. Αλλά, διδασκαλία μπορεί να είναι και η ίδια σου η ύπαρξη. Εμείς τον αντιμετωπίζαμε με δέος. «Έρχεται ο κ. Καρβέλης. Ανεβαίνει ο κ. Καρβέλης.» Και κάθε θόρυβος σώπαινε και στη διπλανή αίθουσα. Στις γιορτές μας μιλούσε. Απήγγελε. Και περιμέναμε όλοι τις γιορτές. «Θα διαβάσει ο κ. Καρβέλης. Θα απαγγείλει ο κ. Καρβέλης». Κι ήταν η όλη τελετουργία μια διδασκαλία. Διδασκαλία που σηματοδοτεί την άλλη διάσταση του κόσμου και της ζωής, πλουτίζει την ευαισθησία και σφυρηλατεί το φρόνημα.

«Φτώχεια, οικογένεια, βιοπάλη», μου έλεγε πολλά χρόνια αργότερα ένας συμμαθητής μου. «Σα να μην πήγα ποτέ σχολείο, ξεχάστηκαν όλα, όλα. Ένα μόνο πράγμα μου μένει στην καρδιά. Η φωνή του Καρβέλη: «Ας μη βρέξει ποτέ το σύννεφον, κι ο άνεμος σκληρός ας μη σκορπίσει το χώμα το μακάριον που σας σκεπάζει.» Και τότε μου φαίνεται πως φωτίζει ο ουρανός κι ο κόσμος ομορφαίνει.»

Αυτά για τα μαθητικά μου βιώματα. Τα χρόνια πέρασαν, έγινα κι εγώ φιλόλογος. Κάποια στιγμή διάβασα την «Κατάθεση». Το συμπέρασμα ήρθε αβίαστο: Ο άνθρωπος αυτός είναι ποιητής. Με όλη τη βαρύτητα του όρου.

Να μια πολύ σύντομη απόδειξη:

Ένας μικρός αίγαγρος (1966)

Τα μάτια σου παγιδεύουν τη μνήμη

Κι είναι το σώμα σου του σώματός μου ο εφιάλτης

Που μες στη νύχτα ακροάται

τη μοναξιά του.

Μόνο κι ανυπεράσπιστο

Μες στη θριαμβικήν ελεγεία των θαυμασίων σου

Πού με πας;

Κι είσαι ένας μικρός,

ατίθασος αίγαγρος

Μια σκοτεινή διάχυση της ύλης

μια μακρινή χειρονομία

του ονείρου μέσα μου

Και κάτι ακόμα: (Σκιές ονείρου, 1995)

Οι χαμένοι φίλοι

Όλη τη νύχτα φλυαρούν.

Χωρίς να κάνουν θόρυβο

Ανοίγουν διάπλατα τα όνειρα

Κι αρχίζουν το κρυφτούλι

Στα στενοσόκακα του ύπνου.

Όμως το ξέρουν.

Όσο κι αν τρέχουν να προλάβουν

Ο χρόνος τρέχει

Κι αυτοί θα μείνουν πάλι

Σκιές ονείρου.

Αργότερα, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, σ ’ένα συνέδριο καθηγητών, άκουσα μια συνάδελφο φιλόλογο να καταθέτει: «Εμείς, οι φιλόλογοι της περιοχής (υπηρετούσε στο Παγκράτι), είμαστε τυχεροί. Έχουμε σύμβουλο τον Τάκη Καρβέλη. ΄Ανεπανάληπτος φιλόλογος, εκπαιδευτικός και σύμβουλος. Τον αγαπάμε όλοι πολλοί και τον σεβόμαστε.» Κι ακόμα πιο μετά, σ’ένα σεμινάριο στελεχών της Εκπαίδευσης, η παρευρισκόμενη σήμερα εδώ λυκειάρχης, κ. Ειρήνη Τσιώτα, εδήλωνε: «Ο Τάκης Καρβέλης επηρέασε βαθιά την εκπαιδευτική μου πορεία".

Ωστόσο, για τον συνάδελφο Τάκη Καρβέλη θα σας μιλήσει η ίδια η κ. Τσιώτα. Συνάδελφοι, μαθητές, πνευματικοί άνθρωποι είναι εδώ, για να τιμήσουν τον άνθρωπο, τον εκπαιδευτικό, τον κριτικό, τον λογοτέχνη.

Όσο για μας τους Αιτωλικιώτες, κύριε καθηγητά, αισθανόμαστε βαθιά την ικανοποίηση για την πανελλήνια καταξίωσή σας, βαριά την υποχρέωση να προβάλλουμε το έργο σας εντός κι εκτός του Αιτωλικού και υπέρτατη την ευγνωμοσύνη, διότι με τη δράση σας λαμπρύνετε τη μικρή μας πατρίδα.

 

ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΟΜΙΛΙΕΣ

Αντιφώνηση από τον Τάκη Καρβέλη

Αισθάνομαι πολύ συγκινημένος, για να μπορέσω να σας ευχαριστήσω και να σας εκφράσω με λόγια τη χαρά μου που βρίσκομαι ανάμεσά σας

(ευχαρίστησε ονομαστικά όλους τους μετέχοντας και όλους τους φορείς που έλαβαν μέρος στην εκδήλωση). Όλοι τους μίλησαν για μένα από το περίσσευμα της καρδιά τους…

 

ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΟ του «ΛΙΑΚΑΤΑ» κ. Μάγδα Βελτσίστα

Οι ευχαριστίες συνήθως θεωρούνται συμβατικές, αλλά στην περίπτωση δεν είναι συμβατικές:

 ΤΑΚΗΣ ΚΑΡΒΕΛΗΣ, «Ο ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΤΕΡΜΑΤΟΦΥΛΑΚΑ»

http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-10139

ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ   
 
 
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Ποίημα από τη συλλογή «Δεν είναι ο περσινός καιρός».


ΣΤΟΧΕΥΟΜΕΝΟ ΚΟΙΝΟ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ
ΤΥΠΙΚΟ ΕΥΡΟΣ ΗΛΙΚΙΑΣ
12 - 18
ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ
ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΟΡΟΥ
ΜΟΡΦΟΤΥΠΟΣ
application/zip
ΜΕΓΕΘΟΣ
217.02 (KΒ)
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΙΚΟ
8521/10139
ΑΛΛΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Φωτόδεντρο Μαθησιακά Αντικείμενα
ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
Φωτόδεντρο Μαθησιακά Αντικείμενα
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
ΚΕΓ (ΨΗΦΙΑΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (ΚΕΓ))
ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
ΚΕΓ (ΨΗΦΙΑΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ-ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΑ (ΚΕΓ))
ΕΚΔΟΣΗ
1.0
ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ
Νεοελληνική Λογοτεχνία > Θέματα > Αθλητισμός - Διατροφή
Νεοελληνική Λογοτεχνία > Λογοτεχνικά γένη και είδη > Ποίηση
Νεοελληνική Λογοτεχνία > Γραμματολογικές περίοδοι - Γενιές / Σχολές > Μεταπολεμική πεζογραφία και ποίηση
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ & ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ / ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
συντονιστής ομάδας σχεδιασμού και ανάπτυξης: Βασίλης Βασιλειάδης
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ / ΕΠΙΜΕΛΕΙΑΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
συγγραφέας μεταδεδομένων: Βάσω Κανάρη
επιμέλεια / επικύρωση μεταδεδομένων: Κική Δημοπούλου
ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ / ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
χορηγός άδειας χρήσης: ΚΕΓ
εκδότης: ΙΤΥΕ, ΚΕΓ
χορηγός άδειας χρήσης μεταδεδομένων: ΚΕΓ
εκδότης μεταδεδομένων: ΙΤΥΕ, ΚΕΓ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
έργο / πράξη: 
ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΜΕΤΑΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
έργο / πράξη: 

https://www.avgi.gr/tehnes/225249_pethane-o-poiitis-takis-karbelis



Σημαντική μορφή της μεταπολεμικής μας ποίησης, ο βραβευμένος ποιητής Τάκης Καρβέλης πέθανε στα 92 του χρόνια και κηδεύεται αύριο Σάββατο στις 12 το μεσημέρι από το κοιμητήριο Βύρωνα.

Εξαιρετικός φιλόλογος, με συνεισφορά στη δημόσια εκπαίδευση από το 1953 έως το 1984, δοκιμιογράφος, κριτικός και μεταφραστής, στην ποίησή του επανέρχονται διαρκώς η συναισθηματική ένταση, η διπλή αίσθηση της θλίψης και της ανάτασης, η πολιτική αιχμή, η μνήμη αλλά και η ενοχή. Όπως σημειώνει ο κριτικός της λογοτεχνίας Αλέξης Ζήρας:

"Η κυριαρχία της μνήμης συνέβαλε ώστε στις μεταγενέστερες συλλογές να αποκτήσει η φωνή του Καρβέλη ένα στοχαστικό βάθος, με άμεσες επιπτώσεις και στη γλώσσα του. Η προηγούμενη άνυδρη ατμόσφαιρα γίνεται ολοένα και πιο θαλερή και συγκινημένη, λόγω της νοσταλγικής αναπόλησης, ενώ επιστρέφουν κυριαρχικά ο λυρισμός και ο έντονος ρυθμός στον λόγο του. Ρυθμός και συγκίνηση είναι αλληλένδετα με το ποιητικό τοπίο, υπαίθριο ή εσωτερικό, αφού η διακύμανσή τους ακολουθεί τις εναλλαγές των στοιχείων της φύσεως, των ήχων και των λησμονημένων μελωδιών, όπως ανακαλούνται από τη φαντασία του ποιητή. Με τον ανανεωμένο συμβολισμό των τεσσάρων τελευταίων συλλογών του, ο Καρβέλης κατόρθωσε να αξιοποιήσει στο έπακρο την αγωνιώδη αίσθηση του διχασμού του, κάνοντας ποιητικά γόνιμη την ταλάντευση ανάμεσα στις διάφορες παραλλαγές της πάσχουσας ύπαρξης".

 

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ
  • Η Απροσδόκητη Επαναφορά
  • Μες στο αλισβερίσι των ονείρων χρήμα
    και των φροντίδων σπίτι κι όλα τα καλά
    φανταστείστε μια νεκρή περιοχή του χρόνου.
    Ζήστε στην τέλεια ακινησία της.
    Το σκηνικό μόνιμο: η ανεξάντλητη θάλασσα
    μια καταπράσινη άπλα
    και σαν κορνίζα στο βάθος
    οι ποικιλόσχημοι λόφοι.

    Av ξαφνικά ακούσετε
    τη σπαρακτική φωνή του ψαρά
    μην ταραχτείτε.
    Σας επαναφέρει σε ό,τι έχετε χάσει.

  • Ο Καμικάζι κι οι Ξόβεργες
  • Την Ιστορία την κόλλησε στον τοίχο.
    Δεν έχει που  ν’ αδειάσει το ξύγκι
    που οι φανταστικές του μύγες σωρεύουν μέσα του.
    Θέλει να συνουσιάζεται χωρίς νά χάνει σπέρμα.

    Χωμένος μέσα στο άδειο του καβούκι
    τό ’ρίξε στην ποίηση του θανάτου
    μέρα και νύχτα στριφογυρνά γύρω απ’ τον άξονα του
    στήνοντας ξόβεργες σε ανύπαρκτα πουλιά
    και προκατασκευασμένους φόβους.


  • Όνειρα Νομίσματα
  • Δεν έχω μπει σε γήπεδα. Απ’ την Ομόνοια όμως περνώ και κάπου κάπου σταματώ. Σύννεφα ο καπνός και μες στα πανταλόνια κουδουνίζουν τα όνειρα. Όνειρα νομίσματα όνειρα εισιτήρια του ματς. Στα μάτια στο μυαλό μια τρύπα ολάνοιχτη που κατεβαίνει ως το στομάχι κι ως τις τσέπες των πανταλονιών. Τους λείπουν τ’ αρχαγγελικά φτερά. Έχουνε όμως μέσα τους την ομοούσιο και αδιαίρετο τριάδα τους: όνειρα νομίσματα, όνειρα εισιτήρια του ματς, τρύπα μυαλό στομάχι.

  • Πού πήγαν τα τζιτζίκια
  • Εκεί που φτάσαμε
    τί νόημα μπορεί νά ’χουν οι ερωτήσεις.
    Όμως εγώ που κάθε μέρα βλέπω το πρωί
    να γίνεται ένα με τη νύχτα
    δε θα πάψω να ρωτώ
    πού πήγαν τα τζιτζίκια του φετεινού καλοκαιριού.
    Ποιός είναι αυτός
    ύφος φούρνος να μην καπνίσει
    που κάθε μέρα περπατάει δίπλα μου και με σκουντά.
    Στης πολιτείας τους δρόμους τα μισοσκότεινα μπαρ
    την ώρα που πίνει τρώγοντας στοχαστικά
    πέφτει απάνω μου. Δεν έχει καιρό.
    Όλα να τα καταποντίσει στον αποχετευτικό του αγωγό
    έτοιμος πάντα να ορμήσει.

    Καλοκαθισμένο γουρούνι, σε ξέρω.
    Τα πόδια σου δυο χοιρομέρια ασάλευτα.
    Σαν τα μοσχάρια που τα κρατούν ακίνητα
    για να παχαίνουν και να μη χάνουν βάρος
    έτσι και συ ισορροπείς τά κωλομέρια σου
    σε μια καρέκλα. Για να μην πολυκουράζεσαι
    δίνεις στο σώμα σου μια ακαμψία θανάτου.
    Η μόνη παρουσία ζωής
    μες στις χαλύβδινες μασέλες
    και τό βαθύ πηγάδι σου.

    Τάκης Καρβέλης, Ο ταχυδακτυλουργός του χρόνου

    Ήταν όλοι τους εκεί· ο καθένας κρατούσε κι ένα νόμισμα και βρίζουνταν σαν τα σκυλιά. Στο διπλανό δωμάτιο οι δαντελένιοι καπνοί της μουσικής που εγκυμονούσε εκλεπτυσμένος φόνους. Μες τους καπνούς ξεχώρισα τον τύπο ― σερ Τζων τον έλεγαν. Ήταν εκεί και ο νεαρός που αργότερα θα κάρφωνε στο κορμί του το στιλέτο. Ο σερ Τζων αυτό δεν το έβλεπε, μόνο εγώ το μάντευα μές στους καπνούς και τα στριγγλίσματα της μουσικής που ούρλιαζε τώρα. Γιατί ο σερ Τζων εκείνη τη στιγμή άκουγε για την άγρια μουσική του σώματος του· με το χέρι του φαινόταν να κρατάει το ρυθμό της, όμως εγώ που ήμουνα μες στα μάτια τους και παρακολουθούσα τα όνειρά του έβλεπα το θύτη και το θύμα να μπλέκουνται αξεδιάλυτα. Μιλιά δεν έβγαζαν καμιά, ο καθένας και ένας κόσμος παράλληλος. Ο σερ Τζων, όπως ξέρετε, είναι ο φύλακάς μας άγγελος, κρατάει το νόμισμα· ο νεαρός είναι απαραίτητος για να υπάρχει το παιχνίδι. Όταν ο σερ Τζων σηκώνει το χέρι του εσείς νομίζετε πως κρατάει το ρυθμό της μουσικής. Εκείνη τη στιγμή, να ξέρετε, ακούει άλλη μουσική κι υπαγορεύει το ρυθμό της δικής μου και της δική σας ζωής.

Οπως σημειώνει ο Αλέξης Ζήρας: «Η ποίηση του Τάκη Καρβέλη είχε στην πορεία της αρκετές διαφοροποιήσεις, θεματικές, αλλά και διαφορές γλώσσας. Τα “Σήματα” του 1956 απηχούν, αν και με έμμεσο τρόπο, τα δραματικά κατοχικά και εμφυλιακά βιώματα της γενιάς του. Είναι κορυφαία στα ποιήματά του η συναισθηματική ένταση, καθώς και η διπλή αίσθηση (θλίψη και ανάταση) που συναντούμε στους περισσότερους ποιητές του πρώιμου μεταπολέμου».


Τάκης Καρβέλης
Ελλάδα


Ο Τάκης Καρβέλης (1925-2017) γεννήθηκε στο Αιτωλικό Μεσολογγίου. 

Φοίτησε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο και στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπι

στημίου Αθηνών. Εργάστηκε στη μέση εκπαίδευση από το 1953 ως το 1984, 

ως φιλόλογος, γενικός επιθεωρητής και σχολικός σύμβουλος

Υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας Συγγραφέων, της οποίας διετέλε

σε Γενικός Γραμματέας επί σειρά ετών (1986-1992). Ήταν συνεκδότης του γιαν

νιώτικου περιοδικού "Δοκιμασία" και μέλος της συντακτικής επιτροπής των 

"Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας", γυμνασίου και λυκείου. 

Δημοσίευσε τις συλλογές ποιημάτων,

 "Σήματα" (1956), "Κατάθεση" (1966), "Μετάφαση" (1972), "Γραφή παρανό

μων" (1977), "Η μνήμη μισοφέγγαρο" (1983), "Δεν είναι ο περσινός καιρός" 

(1988), "Αλλαγή σκηνικού" (1991), "Τα ποιήματα της μικρής Ρεζεντά" (1995),

 "Στην άβυσσο της λήθης" (2002), "Κατάθεση 1956-2002" (2004), "Των αφα

νών" (2011). 

Επίσης, τις μελέτες 

"Η νεότερη ποίηση. Θεωρία και πράξη" (1983), "Δεύτερη ανάγνωση" (1984), 

"Δεύτερη ανάγνωση 2" (1991), "Κωσταντίνος Χατζόπουλος, ο πρωτοπόρος" 

(1998), "Μίνως Ζώτος" (2000), "Δεύτερη ανάγνωση 3" (2001), "Η γενιά του 

1880" (2003), "Πολύτροπος αρμονία: Η κατά Κάλβον πολύτροπος αρμονία 

της ποίησης του Ελύτη" (2007). 

Μετάφρασε πραγματείες του Ιωάννου του Χρυσοστόμου (1974) και τον διάλο

γο του Λουκιανού, "Λούκιος ή όνος" (1982). 

Το 1999, τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής για το βιβλίο του 

"Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, ο πρωτοπόρος", ενώ το 2016 τιμήθηκε με το

Βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του

έργου του. 

Έφυγε από τη ζωή στις 18 Ιανουαρίου 2017.

Βραβεία:
Βραβείο Ιδρύματος Πέτρου Χάρη Ακαδημίας Αθηνών 2016



Τάκη Καρβέλη ποιήματα, Μάθημα λογοτεχνίας και συγγραφής 22/12/2020


http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=
461&t=210


Αρχείο Ελλήνων Λογοτεχνών
Καρβέλης Τάκης (Δημήτριος)
Τόπος Γέννησης:Αιτωλικό Μεσολογγίου
Έτος Γέννησης:1925
Λογοτεχνικές Κατηγορίες:Ποίηση
Κριτική
Δοκίμιο
Μετάφραση

Βιογραφικό Σημείωμα

ΤΑΚΗΣ ΚΑΡΒΕΛΗΣ (1925)


Ο Τάκης Καρβέλης γεννήθηκε στο Αιτωλικό Μεσολογγίου. 

Αποφοίτησε από το Φιλολογικό τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανε

πιστημίου Αθηνών και ειδικεύτηκε στον Παιδαγωγικό Τομέα στο Διδασκα

λείο Μέσης Εκπαίδευσης. Στη Μέση Εκπαίδευση εργάστηκε από το 1954 

ως το 1984, οπότε συνταξιοδοτήθηκε. Από το 1981 ως το 1988 δίδαξε νεο

ελληνική λογοτεχνία στη ΣΕΛΜΕ. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. 

Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίστηκε το 1956 με την ποιητική συλλογή 

Σήματα. Έχει εκδώσει επτά ακόμη ποιητικές συλλογές, δύο τόμους κριτι

κών δοκιμίων για τη λογοτεχνία και μεταφράσεις από έργα του Λουκιανού 

και του Ιωάννη Χρυσόστομου. 1. Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία 

του Τάκη Καρβέλη βλ. Γιάκος Δημήτρης, «Καρβέλης Τάκης», Μεγάλη 

Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας8. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.

 και «Καρβέλης Τάκης», Who’ s who 1998· Επίτομο Βιογραφικό Λεξικό.

 Αθήνα, Μέτρον, 1998.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία



• Γιάκος Δημήτρης, «Καρβέλης Τάκης», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεο

ελληνικής Λογοτεχνίας8. Αθήνα, Χάρη Πάτση, χ.χ.
• Κουβαράς Γιάννης, «Αλλαγή σκηνικού», Διαβάζω304, 3/2/1993, σ.34-

35.
• Κυζηράκος Ηλίας, «Η εποποιία της καθημερινής ζωής», Διαβάζω10, 1-2/

1978, σ.60-62.
• Στεφάνου Λύντια, «Τα ποιήματα της μικρής Ρεζεντά του Τάκη Καρβέλη 

μαζί με μια απαραίτητη εισαγωγή», Διαβάζω384, 4/1998, σ.91-94.
• Ψυχογιού Παναγιώτα, «Διάλογος με το χρόνο», Διαβάζω247, 3/10/

1990, σ.71-74.

Εργογραφία


(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Ποίηση
• Σήματα. Αθήνα, 1956.
• Κατάθεση. 1966.
• Μετάφαση. 1972.
• Γραφή παρανόμων. Αθήνα, Ολκός, 1977.
• Η μνήμη μισοφέγγερο. 1983.
• Δεν είναι ο περσινός καιρός. Αθήνα, Στιγμή, 1988.
• Αλλαγή σκηνικού· Ποιήματα. Αθήνα, Στιγμή, 1991.
• Τα ποιήματα της μικρής Ρεζεντά. Αθήνα, Σμίλη, 1995 (έκτη).
ΙΙ.Μελέτες - Δοκίμια
• Η νεότερη ποίηση. 1988.
• Δεύτερη ανάγνωση1-2. Αθήνα, Σοκόλης, 1984, 1991.
• Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, ο πρωτοπόρος. Αθήνα, Σοκόλης, 1998.
• ΙΙΙ.Μεταφράσεις


Τίτλοι:
Συγγραφέας
Μετάφραση
Επιμέλεια
Εισήγηση