ΡΗΜΑΤΑ
ENOTHTA 5 - Γ ΜΕΡΟΣ( Γραμματική )
Απρόσωπα ρήματα λέγονται όσα απαντούν συνήθως, ή μόνο, στο γ΄ ενικό πρόσωπο και δεν έχουν υποκείμενο όνομα που φανερώνει πρόσωπο ή πράγμα.
- Μερικά από τα πιο συχνά απρόσωπα ρήματα είναι:
χρὴ, δεῖ (=πρέπει), δοκεῖ (φαίνε- ται καλό), προσήκει (=ταιριάζει), λέγεται, ὁμολογεῖται κ.ά.
Οι απρόσωπες εκφράσεις σχηματίζονται:
α. από ένα ουσιαστικό + ἐστί (καιρός ἐστι, ἀνάγκη ἐστί, ἔργον ἐστί)
β. από ένα ουδέτερο επιθέτου + ἐστί (ἄξιόν ἐστι, δίκαιόν ἐστι, δεινόν ἐστι)
γ. από ένα ουδέτερο ρηματικού επιθέτου + ἐστί (βιωτόν εστί, διδακτέον εστὶ)
δ. από ένα ουδέτερο μετοχής + ἐστί (εἰκός εστί, πρέπον εστί, δέον εστι)
ε. από ένα τροπικό επίρρημα + ἔχει (καλῶς ἔχει, ῥαδίως ἔχει, εὖ ἔχει)
- Μερικές από τις πιο συχνές απρόσωπες εκφράσεις είναι: δέον ἐστί (=πρέπει να), κα- ιρός ἐστι ή ὥρα ἐστί (=είναι κατάλληλη στιγμή να), ῥάδιόν ἐστι (=είναι εύκολο να), εἰκός ἐστί (= είναι φυσικό / λογικό να) κ.ά.
Υποκείμενο
- Ως υποκείμενο στα απρόσωπα ρήματα και στις απρόσωπες εκφράσεις τίθεται συνηθως
: α. άναρθρο απαρέμφατο, ειδικό ή τελικό π.χ. Κῦρος λέγεται σὺν πολλοῖς δακρύοις ἀποχωρῆσαι
β. ονοματική πρόταση (ειδική, ενδοιαστική, πλάγια ερωτηματική)
Δοτική προσωπική
-Με τα απρόσωπα ρήματα και τις απρόσωπες εκφράσεις συνάπτεται συνήθως ένας προσδιορισμός σε δοτική, που ονομάζεται δοτική προσωπική δηλώνει το πρόσωπο, στο οποίο αναφέρεται το ρήμα και από αυτήν συχνά εννοείται σε αιτιατική το υποκείμενο του εξαρτημένου απαρεμφάτου.
π.χ. Οὐ ῥάδιον ἦν Ἀλκιβιάδῃ (δοτ. προσ.) σῶσαι τὴν πόλιν.
Ἀλκιβιάδην= υποκείμενο του απαρεμφάτου.
1. Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσετε τα απρόσωπα ρήματα και τις απ- ρόσωπες εκφράσεις και να βρείτε τη δοτική προσωπική (όπου υπάρχει):
Χρὴ ἡμᾶς τοὺς θεοὺς σέβειν.
Ἄξιόν ἐστιν ἡμῖν ἐπαινέσαι τὴν ἀρετὴν τῶν προγόνων.
Καλόν ἐστι τοῖς εὐδαίμοσι τοὺς τάλανας οἰκτίρειν.
Δοκεῖ αὐτοῖς τὴν εἰρήνην δέχεσθαι.
Ἄξιόν ἐστι σὲ ὑμνεῖν. Καιρὸς ἐστὶν ἡμῖν πράττειν τὰ δέοντα.
Ἔξεστιν παντὶ ἀνθρώπῳ ἀγορεύειν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ.
Δεῖ ἡμᾶς θεραπεύειν τοὺς θεούς.
Ἀνάγκη ἐστὶ φυλάττειν τὰς πύλας.
Χρὴ ἡμῖν ἐπαινεῖν τοὺς δικαίους ἄνδρας.
Ἀδύνατόν ἐστι φεύγειν πεπρωμένον.
Καλῶς ἔχει μένειν ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ.
Οὐ προσήκει τοῖς νεανίαις μὴ ἀκούειν τοῖς αὑτῶν διδασκάλοις.
Δοκεῖ ἡμῖν συμμαχίαν λῦσαι.
Λέγεται Κῦρον εἰσβαλεῖν εἰς τὴν Κιλικίαν.
2. Στις παρακάτω προτάσεις να κάνετε τη σύνταξη των απρόσωπων ρημά- των και εκφράσεων:
-Βέλτιόν ἐστι τοῖς Ἕλλησι θνῄσκειν ἤ ἀεὶ τῷ τυράννῳ δουλεύειν.
-Ἔδοξεν αὐτῷ ἐπιστολὴν πέμπειν τοῖς Ἀθηναίοις.
-Οὐ δυνατόν ἐστιν ὑμῖν φυλάττειν τὴν πόλιν.
-Προσήκει ἡμῖν ἅπασι κολάζειν τοὺς προδότας.
-Ἔξεστι Κλαζομενίοις ἀσχημονεῖν.
-Ἔδοξεν Ἀθηναίοις τὸν λιμένα τειχίσαι.
-Ἀναγκαῖόν ἐστιν ἡμῖν πράττειν ταῦτα.
-Δοκεῖ ἡμῖν κήρυκα τῷ βασιλεῖ πέμπειν.
-Ἔξεστιν ὑμῖν τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν σῶσαι.
-Τῷ ῥήτορι ἐγχωρεῖ (= είναι επιτρεπτό) ψευδῆ λέγειν;
3. Να γίνει συντακτική ανάλυση των προτάσεων:
- Δίκαιόν ἐστιν τοῖς Ἕλλησι μὴ δουλεύειν τοῖς βαρβάροις.
- Πρέπει τοῖς ἀνδράσιν εἶναι θαρραλέους. - Δεῖ ἡμῖν θαυμάζειν τὴν Ὁμήρου ποίησιν.
- Σωκράτης ἔλεγε τὴν ἀρετὴν εἶναι διδακτήν.
- Χαλεπόν ἐστιν ἡμῖν εἰκάζειν τὰ μέλλοντα.
- Ἐδόκει αὐτοῖς οὐκ ἀσφαλεῖς εἶναι.
Ἀνάγκη ἐστίν ἡμῖν πείθεσθαι τοῖς ἄρχουσιν.
- Ἀναγκαίως ἔχει τοὺς πολίτας ἀθροίσασθαι εἰς τὴν ἀγοράν.
- Καιρός ἐστι βουλεύσασθαι περὶ τῶν τῆς πόλεως πραγμάτων.
- Τοῖς νέοις ἀγαθόν ἐστι τὸ σιγᾶν.
Χρὴ τὸν Σωκράτην πιεῖν τὸ κώνιον.
- Λέγεται τὸν Φίλιππον τελευτῆσαι.
- Οὐ συμφέρει τοῖς Ἕλλησι πολεμεῖν ἀλλήλοις
ΕΝΟΤΗΤΕΣ 4,5
ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΕΓΚΛΙΣΗ
ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ
του ρήματος εἰμί
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
ὦ
ᾖς
ᾖ
ὦμεν
ἦτε
ὦσιν
ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ
|
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
|
ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ
|
λύω
λύῃς
λύῃ
λύωμεν
λύητε
λύωσιν
|
λύσω
λύσῃς
λύσῃ
λύσωμεν
λύσητε
λύσωσιν
|
λελυκώς, λελυκυῖα, λελυκός ὦ
λελυκώς, λελυκυῖα, λελυκός ᾖς
λελυκώς, λελυκυῖα, λελυκός ᾖ
λελυκότες, λελυκυῖαι, λελυκότα ὦμεν
λελυκότες, λελυκυῖαι, λελυκότα ἦτε
λελυκότες, λελυκυῖαι, λελυκότα ὦσι
|
Παρατηρήσεις !!!
Η Υποτακτική όταν βρίσκεται σε κύριες προτάσεις δηλώνει : προτροπή (συνήθως με τις λέξεις ἄγε, ἴθι, φέρε) ή απαγόρευση ή απορία
π.χ. Ἴθι ἐξετάσωμεν τά ἔργα τῶν θεῶν ; Εἴπωμεν ἤ σιγῶμεν ;
Η υποτακτική συναντάται συχνά σε δευτερεύουσες προτάσεις και δηλώνει το προσδοκώμενο, αυτό που περιμένουμε να γίνει
π.χ. Ἐάν ταῦτα πράττητε, ὅπλα καί χρήματα ἕξετε Η υποτακτική παίρνει άρνηση μή
ΠΗΓΗ :
AΣΚΗΣΕΙΣ
ΠΗΓΗ : http://eu-mathein.gr Γραμματική
1. Να συμπληρώσετε τους κατάλληλους τύπους υποτακτικής ενεστώτα και αορίστου των ρημάτων που βρίσκονται στην παρένθεση:
ὑμεῖς (κηρύττω) οὗτος (θύω) ἐγώ (τρίβω) ἡμεῖς (θεραπεύω) σύ (φυλάττω) οὗτοι (γράφω)
2. Να αντιστοιχίσετε τα παρακάτω ρήματα με τις γραμματικές τους αναγ- νωρίσεις:
α. πράξωμεν
1. β΄ πληθ. υποτακτικής ενεστώτα β. πείσῃ
2. γ΄ πληθ. υποτακτικής αορίστου γ. γυμνάζωμεν
3. γ΄ ενικ. υποτακτικής αορίστου δ. στρατεύσωσι
4. α΄ πληθ. υποτακτικής αορίστου ε. λύητε 5. α΄ πληθ. υποτακτικής ενεστώτα στ. λαμβάνῃς 6. β΄ ενικ. υποτακτικής ενεστώτα
3. Στις παρακάτω προτάσεις να βάλετε το ρήμα που βρίσκεται στην παρέν- θεση σε υποτακτική ενεστώτα και αορίστου:
α) Ἤν τοὺς ἄνδρας .......................... (φονεύω, αόρ.), μεγίστην δίκην δώσετε (=θα τιμωρηθείτε σκληρά).
β) Ἐπίτηδές σε οὐκ ἤγειρον (=δε σε ξύπνησα), ἵνα τοῦ ὕπνου .......................... (ἀπολαύω, αόρ.).
γ) Ἐὰν τὰ χρήματα .......................... (δημεύω, αόρ.), καλῶς ποιήσετε.
δ)Ὅταν .......................... (σπεύδω, ενεστ.) τις αὐτὸς, χὠ (=καὶ ὁ) θεὸς συνάπτεται (=βοηθάει).
ΠΗΓΗ :
AΣΚΗΣΕΙΣ
ΠΗΓΗ : http://eu-mathein.gr Γραμματική
1. Να συμπληρώσετε τους κατάλληλους τύπους υποτακτικής ενεστώτα και αορίστου των ρημάτων που βρίσκονται στην παρένθεση:
ὑμεῖς (κηρύττω) οὗτος (θύω) ἐγώ (τρίβω) ἡμεῖς (θεραπεύω) σύ (φυλάττω) οὗτοι (γράφω)
2. Να αντιστοιχίσετε τα παρακάτω ρήματα με τις γραμματικές τους αναγ- νωρίσεις:
α. πράξωμεν
1. β΄ πληθ. υποτακτικής ενεστώτα β. πείσῃ
2. γ΄ πληθ. υποτακτικής αορίστου γ. γυμνάζωμεν
3. γ΄ ενικ. υποτακτικής αορίστου δ. στρατεύσωσι
4. α΄ πληθ. υποτακτικής αορίστου ε. λύητε 5. α΄ πληθ. υποτακτικής ενεστώτα στ. λαμβάνῃς 6. β΄ ενικ. υποτακτικής ενεστώτα
3. Στις παρακάτω προτάσεις να βάλετε το ρήμα που βρίσκεται στην παρέν- θεση σε υποτακτική ενεστώτα και αορίστου:
α) Ἤν τοὺς ἄνδρας .......................... (φονεύω, αόρ.), μεγίστην δίκην δώσετε (=θα τιμωρηθείτε σκληρά).
β) Ἐπίτηδές σε οὐκ ἤγειρον (=δε σε ξύπνησα), ἵνα τοῦ ὕπνου .......................... (ἀπολαύω, αόρ.).
γ) Ἐὰν τὰ χρήματα .......................... (δημεύω, αόρ.), καλῶς ποιήσετε.
δ)Ὅταν .......................... (σπεύδω, ενεστ.) τις αὐτὸς, χὠ (=καὶ ὁ) θεὸς συνάπτεται (=βοηθάει).
ENOTHTA 5 - Γ ΜΕΡΟΣ( Γραμματική )
Απρόσωπα ρήματα λέγονται όσα απαντούν συνήθως, ή μόνο, στο γ΄ ενικό πρόσωπο και δεν έχουν υποκείμενο όνομα που φανερώνει πρόσωπο ή πράγμα.
- Μερικά από τα πιο συχνά απρόσωπα ρήματα είναι:
χρὴ, δεῖ (=πρέπει), δοκεῖ (φαίνε- ται καλό), προσήκει (=ταιριάζει), λέγεται, ὁμολογεῖται κ.ά.
Οι απρόσωπες εκφράσεις σχηματίζονται:
α. από ένα ουσιαστικό + ἐστί (καιρός ἐστι, ἀνάγκη ἐστί, ἔργον ἐστί)
β. από ένα ουδέτερο επιθέτου + ἐστί (ἄξιόν ἐστι, δίκαιόν ἐστι, δεινόν ἐστι)
γ. από ένα ουδέτερο ρηματικού επιθέτου + ἐστί (βιωτόν εστί, διδακτέον εστὶ)
δ. από ένα ουδέτερο μετοχής + ἐστί (εἰκός εστί, πρέπον εστί, δέον εστι)
ε. από ένα τροπικό επίρρημα + ἔχει (καλῶς ἔχει, ῥαδίως ἔχει, εὖ ἔχει)
- Μερικές από τις πιο συχνές απρόσωπες εκφράσεις είναι: δέον ἐστί (=πρέπει να), κα- ιρός ἐστι ή ὥρα ἐστί (=είναι κατάλληλη στιγμή να), ῥάδιόν ἐστι (=είναι εύκολο να), εἰκός ἐστί (= είναι φυσικό / λογικό να) κ.ά.
Υποκείμενο
- Ως υποκείμενο στα απρόσωπα ρήματα και στις απρόσωπες εκφράσεις τίθεται συνηθως
: α. άναρθρο απαρέμφατο, ειδικό ή τελικό π.χ. Κῦρος λέγεται σὺν πολλοῖς δακρύοις ἀποχωρῆσαι
β. ονοματική πρόταση (ειδική, ενδοιαστική, πλάγια ερωτηματική)
Δοτική προσωπική
-Με τα απρόσωπα ρήματα και τις απρόσωπες εκφράσεις συνάπτεται συνήθως ένας προσδιορισμός σε δοτική, που ονομάζεται δοτική προσωπική δηλώνει το πρόσωπο, στο οποίο αναφέρεται το ρήμα και από αυτήν συχνά εννοείται σε αιτιατική το υποκείμενο του εξαρτημένου απαρεμφάτου.
π.χ. Οὐ ῥάδιον ἦν Ἀλκιβιάδῃ (δοτ. προσ.) σῶσαι τὴν πόλιν.
Ἀλκιβιάδην= υποκείμενο του απαρεμφάτου.
1. Στις παρακάτω προτάσεις να υπογραμμίσετε τα απρόσωπα ρήματα και τις απ- ρόσωπες εκφράσεις και να βρείτε τη δοτική προσωπική (όπου υπάρχει):
Χρὴ ἡμᾶς τοὺς θεοὺς σέβειν.
Ἄξιόν ἐστιν ἡμῖν ἐπαινέσαι τὴν ἀρετὴν τῶν προγόνων.
Καλόν ἐστι τοῖς εὐδαίμοσι τοὺς τάλανας οἰκτίρειν.
Δοκεῖ αὐτοῖς τὴν εἰρήνην δέχεσθαι.
Ἄξιόν ἐστι σὲ ὑμνεῖν. Καιρὸς ἐστὶν ἡμῖν πράττειν τὰ δέοντα.
Ἔξεστιν παντὶ ἀνθρώπῳ ἀγορεύειν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ.
Δεῖ ἡμᾶς θεραπεύειν τοὺς θεούς.
Ἀνάγκη ἐστὶ φυλάττειν τὰς πύλας.
Χρὴ ἡμῖν ἐπαινεῖν τοὺς δικαίους ἄνδρας.
Ἀδύνατόν ἐστι φεύγειν πεπρωμένον.
Καλῶς ἔχει μένειν ἐν τούτῳ τῷ τόπῳ.
Οὐ προσήκει τοῖς νεανίαις μὴ ἀκούειν τοῖς αὑτῶν διδασκάλοις.
Δοκεῖ ἡμῖν συμμαχίαν λῦσαι.
Λέγεται Κῦρον εἰσβαλεῖν εἰς τὴν Κιλικίαν.
2. Στις παρακάτω προτάσεις να κάνετε τη σύνταξη των απρόσωπων ρημά- των και εκφράσεων:
-Βέλτιόν ἐστι τοῖς Ἕλλησι θνῄσκειν ἤ ἀεὶ τῷ τυράννῳ δουλεύειν.
-Ἔδοξεν αὐτῷ ἐπιστολὴν πέμπειν τοῖς Ἀθηναίοις.
-Οὐ δυνατόν ἐστιν ὑμῖν φυλάττειν τὴν πόλιν.
-Προσήκει ἡμῖν ἅπασι κολάζειν τοὺς προδότας.
-Ἔξεστι Κλαζομενίοις ἀσχημονεῖν.
-Ἔδοξεν Ἀθηναίοις τὸν λιμένα τειχίσαι.
-Ἀναγκαῖόν ἐστιν ἡμῖν πράττειν ταῦτα.
-Δοκεῖ ἡμῖν κήρυκα τῷ βασιλεῖ πέμπειν.
-Ἔξεστιν ὑμῖν τὴν πόλιν τὴν ἡμετέραν σῶσαι.
-Τῷ ῥήτορι ἐγχωρεῖ (= είναι επιτρεπτό) ψευδῆ λέγειν;
3. Να γίνει συντακτική ανάλυση των προτάσεων:
- Δίκαιόν ἐστιν τοῖς Ἕλλησι μὴ δουλεύειν τοῖς βαρβάροις.
- Πρέπει τοῖς ἀνδράσιν εἶναι θαρραλέους. - Δεῖ ἡμῖν θαυμάζειν τὴν Ὁμήρου ποίησιν.
- Σωκράτης ἔλεγε τὴν ἀρετὴν εἶναι διδακτήν.
- Χαλεπόν ἐστιν ἡμῖν εἰκάζειν τὰ μέλλοντα.
- Ἐδόκει αὐτοῖς οὐκ ἀσφαλεῖς εἶναι.
Ἀνάγκη ἐστίν ἡμῖν πείθεσθαι τοῖς ἄρχουσιν.
- Ἀναγκαίως ἔχει τοὺς πολίτας ἀθροίσασθαι εἰς τὴν ἀγοράν.
- Καιρός ἐστι βουλεύσασθαι περὶ τῶν τῆς πόλεως πραγμάτων.
- Τοῖς νέοις ἀγαθόν ἐστι τὸ σιγᾶν.
Χρὴ τὸν Σωκράτην πιεῖν τὸ κώνιον.
- Λέγεται τὸν Φίλιππον τελευτῆσαι.
- Οὐ συμφέρει τοῖς Ἕλλησι πολεμεῖν ἀλλήλοις